Ηθη και έθιμα της γιορτής των Θεοφανείων σε κάθε γωνιά της Ελλάδας

Ηθη και έθιμα της γιορτής των Θεοφανείων σε κάθε γωνιά της Ελλάδας

Ηθη και έθιμα της γιορτής των Θεοφανείων σε κάθε γωνιά της Ελλάδας

Χαρούμενα, θριαμβευτικά και ελπιδοφόρα, τα Θεοφάνεια ή Φώτα κλείνουν το Δωδεκαήμερο, που «άνοιξε» την παραμονή των Χριστουγέννων. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας γιορτάζονται πανηγυρικά μέσα από διάφορα ήθη και έθιμα.

Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια η γιορτή αυτή κάλυπτε μαζί τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του τριημέρου των Φώτων (Αγιασμού, Θεοφάνεια, Αγίου Ιωάννη) γιορτάζεται και μία υπολανθάνουσα λατρεία προς το νερό. Τα νερά θεωρούνται παντού αγιασμένα. Κανείς πια δεισιδαιμονικός φόβος από τις νύχτες και τα ξωτικά του χειμώνα.

Κατά τα Θεοφάνεια φανερώθηκε η τριαδικότητα του Θεού, η Αγία Τριάδα. Λέγονται όμως και «Φώτα», γιατί κατά τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, την παραμονή των Θεοφανίων βαπτίζονταν οι οπαδοί της νέας θρησκείας. Η αναζήτηση της καθάρσεως από τον άνθρωπο αντικατοπτρίζεται ακόμη και στις αρχαίες θρησκείες.

Αυτή τη μέρα ξεκινά και η αντίστροφη μέτρηση για τους καλικάντζαρους. Στις 5 Ιανουαρίου, παραμονή των Θεοφανείων, τα αερικά, τα παγανά, οι καλκάδες, οι γνωστοί σε όλους μας καλικάντζαροι, που έκαναν την εμφάνισή τους στον επάνω κόσμο με την αρχή του Δωδεκαήμερου, εγκαταλείπουν τις εγκόσμιες αταξίες τους και ξαναγυρίζουν στο αιώνιο έργο τους: Να κόψουν το δέντρο, που κρατάει τον κόσμο, ώστε να γκρεμιστεί και να χαθεί, για να εκδικηθούν τους ανθρώπους.

Στην ανατολική Μακεδονία ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο εορτασμός των Θεοφανείων στη Δράμα με πληθώρα εκδηλώσεων και δρώμενων. Σκοπός τους είναι η εξασφάλιση της καλοχρονίας, δηλαδή η καλή υγεία και η πλούσια γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή. Μαύρες κάπες, δέρματα ζώων, μάσκες, κουδούνια και θόρυβοι, στάχτη και σταχτώματα, χοροί και αγερμοί, αναπαράσταση οργώματος και σποράς, πλούσιο φαγοπότι και ευχές επιδιώκουν να επενεργήσουν στην καρποφορία της φύσης.

Σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από την πόλη της Δράμας βρίσκεται το Μοναστηράκι, όπου κάθε χρόνο, στις 6 Ιανουαρίου, την ημέρα των Θεοφανίων, αναβιώνει το έθιμο των Αράπηδων. Έχει τις ρίζες του στην αρχαία ελληνική θρησκεία και πιο συγκεκριμένα στις διονυσιακές τελετές, ενώ έχει δεχτεί και χριστιανικές επιρροές.

Οι «Αράπηδες» είναι μια εθιμική παράσταση (δρώμενο) με έντονα την υπερβολή, το μαγικό και το λατρευτικό στοιχείο, στην οποία συμμετέχουν οι κάτοικοι της περιοχής. Είναι μία από τις μεταμφιέσεις του Δωδεκαημέρου (25/12-6/1) που γίνονται στο Νομό Δράμας και πιο συγκεκριμένα στο Μοναστηράκι, στο Βώλακα, στην Πετρούσα, στον Ξηροπόταμο, στους Πύργους και στην Καλή Βρύση.

Το ίδιο έθιμο, σύμφωνα με το in.gr, συναντάμε επίσης και στα χωριά Βώλακας, Πετρούσα και Ξηροπόταμος. Αναβιώνει επίσης κάθε χρόνο και στη Νίκησιανη του Δήμου Παγγαίου στο νομό Καβάλας.

Στην Νέα Καρβάλη, ανατολικά της Καβάλας, κάθε χρόνο την παραμονή των Θεοφανίων αναβιώνουν τα «Σάγια», ένα έθιμο που τηρούνταν σε όλη την Καππαδοκία.

Το έθιμο αποτελεί μια τελετουργική πράξη με χορό και τραγούδι γύρω από αναμμένες πυρές.

Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα των Θεοφανείων, τα «ραγκουτσάρια», αναβιώνει κάθε χρόνο στην πόλη της Καστοριάς, όπου οι κάτοικοι μεταμφιέζονται για να ξορκίσουν το κακό.

Φορούν τρομακτικές μάσκες που έχουν συμβολικό χαρακτήρα και περιφέρονται στους δρόμους κάνοντας εκκωφαντικούς θορύβους με τα κουδούνια τους. Συνηθίζουν να ζητούν από τον κόσμο την ανταμοιβή τους, επειδή όπως συνηθίζουν να λένε είναι το αντίτιμο για να διώξουν τα κακά πνεύματα.

Το «γιάλα – γιάλα» αναβιώνει στην Ερμιόνη της Αργολίδας πάνω από 50 χρόνια. Ανάλογα έθιμα επιβιώνουν και σε πολλά ψαροχώρια της περιοχής, όπως στο Πόρτο Χέλι και την Κοιλάδα.

Τα ξημερώματα των Φώτων, τα αγόρια που πρόκειται τη νέα χρονιά να παρουσιαστούν στο στρατό, συγκεντρώνονται, γευματίζουν όλοι μαζί και έπειτα γυρνούν σε όλα τα σπίτια της περιοχής από σοκάκι σε σοκάκι, φορώντας παραδοσιακές ναυτικές φορεσιές και τραγουδώντας το «γιάλα – γιάλα».

Την παραμονή των Φώτων οι κάτοικοι στολίζουν της βάρκες τους με φοίνικες, νεραντζιές και μυρτιές, τις οποίες δένουν στο λιμάνι πριν την καθιερωμένη βουτιά.

Στην Λευκάδα τηρείται το έθιμο «των πορτοκαλιών». Οι πιστοί βουτούν στη θάλασσα τα πορτοκάλια που κρατούν στα χέρια τους και τα οποία είναι δεμένα μεταξύ τους με σπάγκο.

Έπειτα τα παίρνουν στο σπίτι τους για ευλογία και αφήνουν ένα από αυτά για ένα ολόκληρο χρόνο στα εικονίσματα του σπιτιού. Πριν την τελετή της κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού, ρίχνουν στη θάλασσα τα παλιά πορτοκάλια.

Σε άλλα νησιά, όπως τη Λέσβο, την ώρα που πέφτουν στη θάλασσα οι βουτηχτάδες για να πιάσουν τον Σταυρό οι γυναίκες παίρνουν με μια νεροκολοκύθα νερό από 40… κύματα. Έπειτα με βαμβάκι που βουτούν σ΄ αυτό καθαρίζουν τα εικονίσματα – χωρίς να μιλούν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας – και στη συνέχεια ρίχνουν το νερό σε μέρος «που δεν πατιέται» (σε χωνευτήρι εκκλησίας).

 

 
Πηγή: iefimerida.gr – https://www.iefimerida.gr/news/137578/%CE%B7%CE%B8%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%AD%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%81%CF%84%CE%AE%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B8%CE%B5%CE%BF%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CF%89%CE%BD-%CF%83%CE%B5-%CE%BA%CE%AC%CE%B8%CE%B5-%CE%B3%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%AC-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1%CF%82

Kακό μάτι : Η ευχή του Μεγάλου Βασιλείου για τη Βασκανία και την γλωσσοφαγιά

 

Η βασκανία είναι βαθιά ριζωμένη στην ελληνική παράδοση από αρχαιοτάτων χρόνων καθώς και σε παραδόσεις άλλων λαών π.χ. οι Αιγύπτιοι και οι Εβραίοι όπως αναφέρει η Παλαιά Διαθήκη. Ποια είναι όμως η θέση της Εκκλησίας απέναντι στην βασκανία.

Η Εκκλησία δεν αρνείται την ύπαρξη της βασκανίας. Απλά δεν την θεωρεί πρόληψη και δεισιδαιμονία και την αποδίδει στην επέμβαση του πονηρού πνεύματος, την θεωρεί έργο του διαβόλου ως αποτέλεσμα φθόνου.

Επίσης, η Εκκλησία θεωρεί όλους τους λαϊκούς τρόπους ξεματιάσματος μη έγκυρους και αυτό διότι τα συνεχή ματιάσματα και ξεματιάσματα χαροποιούν το διάβολο αφού ασχολούνται συνέχεια με αυτόν και αυτός είναι ο σκοπός του ιδίου. Αυτό που χρειάζεται να έχει κάθε άτομο πάνω του είναι να φορά τον σταυρό του και να έχει δυνατή πίστη, η οποία είναι και το όπλο του σε οτιδήποτε κακό.

Η ευχή κατά της βασκανίας του Μεγάλου Βασιλείου του Ουρανοφάντορος Επισκόπου Καισαρείας έχει ως εξής και πρέπει να διαβάζεται αποκλειστικά και μόνο από τον ιερέα και όχι από κάποιον λαϊκό:

«Κύριε ο Θεός ημών, ο Βασιλεύς των αιώνων, ο Παντοκράτωρ και Παντοδύναμος, ο ποιων πάντα και μετασκευάζων μόνω τω βούλεσθαι, ο εν την επταπλάσιον καμίνον και την φλόγα την εν Βαβυλώνι εις δρόσον μεταβαλων και τους αγίους σου τρεις παίδας σώους διαφύλαξας, ο Ιατρός και Θεραπευτής των ψυχών ημών, η ασφάλεια των εις σε ελπιζόντων, σού δεόμεθα και σε παρακαλούμεν, αποστησον, φυγάδευσον και απέλασον πάσαν διαβολικήν ενέργειαν, πάσαν σατανικήν έφοδο και πάσαν επιβουλήν, περιέργειαν τε πονηράν και βλάβην και οφθαλμών βασκανίαν των κακοποιών και πονηρών ανθρώπων από του δούλου σου ( τούδε) και ή υπό ωραιότητος ή ανδρείας ή ευτυχίας ή ζήλου και φθόνου ή βασκανίας συνέβη, αυτός, φιλάνθρωπε Δέσποτα, έκτεινον την κραταίαν σου χείρα και τον βραχίονά σου τον ισχυρόν και ύψιστον και επισκόπων επισκόπησον το πλάσμα σου τούτο, και καταπεμψον αυτώ άγγελον κραταιόν, ειρηνικόν, ψυχής και σώματος φύλακα, ος επιτιμήσει και απελάσει απ’ αυτού πάσαν βλάβην, πάσαν πονηράν βουλήν, πάσαν φαρμακείαν και βασκανίαν των φθονερών ανθρώπων, και υπό σου ο σος ικέτης φρουρούμενος μετ’ ευχαριστίας ψάλλει σοι, Κύριος εμοί βοηθός και ου φοβηθήσομαι τι ποιήσει μοί άνθρωπος, και πάλιν ου φοβηθήσομαι κακά, ότι συ μετ’ εμού ει ότι συ ει ο Θεός, κραταίωμά μου, ισχυρός, εξουσιαστής, αρχών ειρήνης, Πατήρ του μέλλοντος αιώνος. Ναί, Κύριε ο Θεός ημών, φείσαι του πλάσματός σου, και ρύσαι τον δούλο σου (δείνα) από πάσης βλάβης, από πάσης επηρείας και από πάσης βασκανίας και ανώτερον αυτόν και ημάς παντός κακού διαφύλαξον, πρεσβείαις της υπερευλογημένης ενδόξου, Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, των φωτοειδών Αρχαγγέλων και πάντων σου των αγίων. Αμήν».

Σε περίπτωση βασκανίας να διαβάζετε Ψαλμούς από το Ψαλτήριον και να πίνετε από τον Μεγάλο Αγιασμό που φυλάτε στο Εικονοστάσιον σας και όχι να καταφεύγετε σε ιδιόμορφα ξεματιάσματα χρησιμοποιώντας μάλιστα και «σύνεργα».

 

 

Source: Kακό μάτι : Η ευχή του Μεγάλου Βασιλείου για τη Βασκανία και την γλωσσοφαγιά – Fanpage

Γιορτή Πολεμικής Αεροπορίας

αιρ

Χρόνια πολλά στην πολεμική αεροπορία αλλά και…  στους

Άγγελος, Αγγελής, Αγγελική, Άντζελα, Άτζελα, Άντζυ, Αγγέλα, Αγγέλλω, Αγγελίνα *
Γαβριήλ, Γαβρίλος, Γαβρίλης, Γαβριέλα, Γαβρίλα, Γαβριηλίτσα, Γαβριλίτσα, Αραβέλα, Μιχαήλ, Μισέλ, Μιχάλης, Μιχαλός, Μιχελής, Μιχαέλα, Μιχαέλλα, Μιχαήλα, Μιχαηλίτσα, Μιχαλίτσα, Σεραφείμ, Σεραφειμία, Σεραφείμα, Σεραφίνα, Σεραφειμή, Σεραφειμούλα, Σεραφειμίτσα, Ευστρατία, Μεταξία, Μεταξένια, Μεταξούλα, Ταξούλα, Ραφαήλ, Ραφαήλος, Ραφαέλος, Ραφαέλα, Ραφαέλλα, Ραφαήλα, Ραφαηλία Σταμάτης, Σταμάτιος, Στάμος, Σταμούλης, Σταμέλος, Σταμέλης, Σταμελάς, Σταματία, Μάτα, Ματούλα, Ματίνα, Σταματίνα, Σταμάτα, Σταμέλα, Σταμούλα, Σταματή, Μάτω, Σταματέλλα Στρατηγός, Στρατής, Στρατηγούλα, Ταξιάρχης, Ταξιαρχούλα

Κατά την Άγια Γραφή οι άγγελοι στέλνονται από το Θεό με μορφή ορατή (οι άγγελοι είναι αόρατα αγαθά πνεύματα κοντά στο, Θεό) σε σπουδαίες ιστορικές περιστάσεις, που πρόκειται να εκδηλωθεί ή να εκτελεσθεί κάποια μεγάλη θεία θέληση.  Επικεφαλής των αγγελικών δυνάμεων είναι οι αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ.

Την 11η Ιουνίου 1954, καθιερώθηκε ο Αρχάγγελος Μιχαήλ προστάτης της Πολεμικής Αεροπορίας (ΠΑ) και η εορτή του Αρχαγγέλου (8 Νοεμβρίου) η επίσημη αεροπορική εορτή, η οποία θα εορτάζεται με λαμπρότητα σε όλες τις Μονάδες της ΠΑ.

 

https://andrismoi.wordpress.com/category/%ce%b8%cf%81%ce%b7%cf%83%ce%ba%ce%b5%ce%b9%ce%b1/

H ιστορία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης + (VIDEO)

Ιερά Θεολογικὴ Σχολή της Χάλκης ήταν η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, πριν κλειστεί από τις τούρκικες αρχές το 1971. Οι εγκαταστάσεις της σχολής βρίσκονται στο νησί Χάλκη, ένα από τα Πριγκηπονήσια.

Iερά Θεολογικὴ Σχολή της Χάλκης ήταν η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, πριν κλειστεί από τις τούρκικες αρχές το 1971. Οι εγκαταστάσεις της σχολής βρίσκονται στο νησί Χάλκη, ένα από τα Πριγκηπονήσια.

Η σχολή στεγαζόταν αρχικά στη σταυροπηγιακή Μονή της Αγίας Τριάδας, στη Χάλκη, η οποία είχε ιδρυθεί από τον Πατριάρχη Φώτιο Α΄ της Κωνσταντινούπολης (858-861 και 878-886). Το 1844, ο Πατριάρχης Γερμανός Δ΄ κατά την πρώτη του πατριαρχεία (1842-1845), ίδρυσε το 1843 θεολογική Σχολή στις εγκαταστάσεις της μονής της Αγίας Τριάδας, την οποία και εγκαινίασε το αμέσως επόμενο έτος στις 13 Σεπτεμβρίου 1844. Όλα τα κτήρια εκτός από ένα παρεκκλήσι καταστράφηκαν στο μεγάλο σεισμό που συνέβη στη Κωνσταντινούπολη στις 28 Ιουνίου του 1894 με συνέπεια να διακοπεί η λειτουργία της. Μετά από εκτεταμένες επισκευές και αναστηλώσεις από τον αρχιτέκτονα Περικλή Φωτιάδη, διάρκειας 17 μηνών, η σχολή με νέο πλέον κτίριο εγκαινιάστηκε στις 1 Οκτωβρίου του 1896. Σημαντική ανακαίνιση έγινε στη δεκαετία του ’50.

Πολλοί Ορθόδοξοι θεολόγοι, ιερείς, επίσκοποι και πατριάρχες φοίτησαν στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, συμπεριλαμβανομένου και του Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Οι φοιτητές στη Χάλκη περιλάμβαναν όχι μόνο γηγενείς Έλληνες, αλλά και Ορθόδοξους Χριστιανούς από όλο τον κόσμο, προσδίδοντας στη σχολή έναν διεθνή χαρακτήρα. Επίσης, πολλοί πατριάρχες, επίσκοποι και πρώην δάσκαλοι έχουν ταφεί σε ειδική περιοχή του κήπου.

Οι θεολογικές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν το Παρεκκλήσιo της Αγίας Τριάδoς, κοιτώνες, αναρρωτήριο, γραφεία, και την πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη η οποία κατέχει σημαντική ιστορική συλλογή βιβλίων, περιοδικών και χειρογράφων.

Το 1971 η σχολή έκλεισε εξαιτίας ενός τουρκικού νόμου που απαγόρευε τη λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων. Το 1998 η επιτροπή ιδιοκτητών της σχολής διατάχθηκε να διαλυθεί, αλλά διεθνής κριτική έπεισε την Άγκυρα να ακυρώσει τη διαταγή.

Η Χάλκη έχει λάβει διεθνή προσοχή τα τελευταία χρόνια. Τον Οκτώβριο του 1998, το Κογκρέσο των ΗΠΑ υποστήριξε την επαναλειτουργία της Χάλκης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναφέρει επίσης το ζήτημα στις διαπραγματεύσεις για την τουρκική προσχώρηση στην ΕΕ. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον επισκέφτηκε την Χάλκη στην επίσκεψή του στην Τουρκία το 1999 και ζήτησε από τον Τούρκο Πρόεδρο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ να επιτρέψει την επαναλειτουργία της σχολής.

Τον Αύγουστο του 2011, ο Τούρκος Πρωθυπουργός Ερντογάν αποφάσισε με διάταγμα ότι τα ακίνητα και τα θρησκευτικά κτίρια του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης, τα οποία κατασχέθηκαν στο παρελθόν πρέπει να επιστραφούν προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης.[1] Τον Σεπτέμβριο του 2011 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Προύσης Ελπιδοφόρος διορίστηκε Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης.

Τον Ιανουάριο του 2013, ανέφερε η τουρκική εφημερίδα Today’s Zaman ότι το τουρκικό Συμβούλιο Ιδρυματων επέστρεψε 190 εκτάρια γης πρός το ίδρυμα της Μονής της Αγίας Τριάδος. Το εν λόγω ίδρυμα είναι ο ιδιοκτήτης της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της γης βρίσκεται στο χώρο της Θεολογικής Σχολής.

Έτσι το Οικουμενικό Πατριαρχείο ελπίζει ότι οι υποσχέσεις από την τουρκική κυβέρνηση ότι θα επιτραπεί η επαναλειτουργία της Χάλκης θα τηρηθούν.

Πολλές σημαντικές προσωπικότητες της Εκκλησίας έχουν αποφοιτήσει από τη Σχολή μεταξύ των οποίων:

•ο Αιμιλιανός Λαζαρίδης, Mητροπολίτης Γρεβενών με σημαντική δράση για τον Ελληνισμό της Μακεδονίας που μαρτύρησε το 1911.
•ο Προκόπιος Ικονίου, άγιος και μάρτυρας (1923).[4]
•ο Χρυσόστομος Σμύρνης, άγιος και μάρτυρας (1922).

Η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας στη Δράμα: Θρύλοι, έθιμα και παραδόσεις.

Χρόνια Πολλά στη Δράμα και στους πυροβολητές μας.

 

Το όνομα της περιοχής είναι συνδεδεμένο με την εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας, πολιούχου της Δράμας, που υπάρχει στην περιοχή. Η σημερινή εκκλησία κτίστηκε το 1920 πάνω από τη λιμνούλα. Το ψηλό καμπαναριό της αντικατοπτρίζεται στο βυθό των νερών, στο χώρο που λένε ότι υπήρχε το παλιό εκκλησάκι.

Η παράδοση διατηρεί ακόμα τους θρύλους γύρω από το χτίσιμο της εκκλησίας. Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τους Βυζαντινούς χρόνους υπήρχε ένα εκκλησάκι στο χώρο που βρίσκεται σήμερα η λίμνη.

Οι Τούρκοι, όταν κατέλαβαν την πόλη το 1380, το γκρέμισαν και στη θέση του προσπάθησαν να φτιάξουν ένα τζαμί. Με θαύμα της Αγίας Βαρβάρας όμως, κατά την ημέρα της γιορτής της πλημμύρισε η περιοχή και το κτίσμα δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Οι κάτοικοι το θεώρησαν θαύμα της Αγίας -την οποία και ανακήρυξαν Πολιούχο της πόλης-  καθιερώνοντας από τότε κάθε παραμονή της γιορτής της, στις 4 Δεκεμβρίου, το εξής έθιμο: πολλά νεαρά κορίτσια της πόλης πήγαιναν την παραμονή της γιορτής στον εσπερινό που τελούνταν και αφού έπεφτε το σούρουπο, άναβαν κεριά στον ανατολικό τοίχο της λίμνης. Όση ώρα καίγονταν τα κεριά, οι νεαρές κοπέλες προσεύχονταν για υγεία και ένα καλό “τυχερό”, αφού η Αγία Βαρβάρα, εκτός από προστάτιδα του Πυροβολικού, ήταν και προστάτιδα των κοριτσιών που τις προφύλαγε από γλωσσοφαγιά και βοηθούσε τα τυχερά του γάμου τους. Πολλά μάλιστα από τα νεαρά κορίτσια τοποθετούσαν αναμμένα κεριά σε μικρές ξύλινες σανίδες και τα έριχναν στην λίμνη. Τότε εκφράζανε τις ευχές τους και, ανάλογα με την πορεία που θα είχε η σανίδα με τα κεριά, έβγαιναν αληθινές. Θεωρούσαν αποτυχία αν έσβηναν τα κεριά, αλλά αυτό δεν τις πτοούσε τόσο, αφού έτρεφαν την ελπίδα ότι εκείνο το βράδυ θα εμφανιζόταν η Αγία στον ύπνο τους και θα εκπλήρωνε τις ευχές τους. Την άλλη μέρα, ανήμερα της γιορτής και κοντά στο χάραμα, μαζεύονταν πάλι τα νεαρά κορίτσια στην λίμνη και αφού πλένονταν με τα νερά που θεωρούσαν ότι είχε αγιάσει η Αγία από το προηγούμενο βράδυ, καλημερίζονταν μεταξύ τους και έδιναν ευχές η μία στην άλλη. Έπειτα παρακολουθούσαν τη Θεία Λειτουργία και φεύγοντας έπαιρναν μαζί τους σε ειδικό σκεύος, λίγο από το αγιασμένο νερό της λίμνης.

(Αν σου άρεσε  αυτή η δημοσίευση, χάρισε μας ένα  like  εδώ ) 

Καραβάκια φτιαγμένα από παιδιά της πόλης.

Σήμερα, το έθιμο αυτό συνεχίζεται από δεκάδες παιδιά της πόλης. Την παραμονή της γιορτής τα μικρά παιδιά ρίχνουν καραβάκια στολισμένα με κεριά στη λιμνούλα. Γίνεται μάλιστα και διαγωνισμός και βραβεύεται το καλύτερο από αυτά.

Επίσης, το απόγευμα της παραμονής της γιορτής της Πολιούχου, δηλαδή στις 3 Δεκεμβρίου κάθε χρόνο, γίνεται λιτάνευση της Ιερής Εικόνας της Αγίας Βαρβάρας από το φερώνυμο ναό στους κεντρικούς δρόμους της πόλης.

Στη συνέχεια προσφέρεται η παραδοσιακή “βαρβάρα” (γλυκιά σούπα που μαγειρεύουν οι νοικοκυρές της Δράμας κάθε χρόνο) από την Ένωση Κυριών Δράμας και όλοι κατευθύνονται στη λίμνη, για να ρίξουν τα παιδιά τα καραβάκια τους.

Από την εξέδρα που έχει στηθεί μέσα στην λίμνη γίνεται κάθε χρόνο και η ρίψη του Σταυρού των Φώτων. Παλαιότερα, οι μπαχτσεβάνηδες (κηπουροί) και οι καραγωγείς της Δράμας παρακολουθούσαν την τελετή έφιπποι μέσα στα νερά και μετά την κατάδυση του Σταυρού έτρεχαν στους δρόμους της πόλης. Στα τέλη της δεκαετίας του ’50 το έθιμο αυτό εξέλιπε.

Η ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ

Η Αγία Βαρβάρα, ήταν θυγατέρα του φανατικού εθνικού Διόσκουρου, που το μίσος του για τους Χριστιανούς ήταν πολύ μεγάλο και τον οδηγούσε σε πράξεις εγκληματικές. Αντίθετα, η Βαρβάρα ήταν κρυφή Χριστιανή και όταν χρειάστηκε δεν δίστασε να φανερώσει το μυστικό της στον πατέρα της, αψηφώντας την οργή του. Φυσικά ο σκληρός και άπονος Διόσκουρους, τυφλωμένος από τον φανατισμό του και μη μπορώντας να την συγχωρέσει, την παρέδωσε στον έπαρχο για να την τιμωρήσει.

Ο έπαρχος θαμπωμένος από την ομορφιά της αλλά και τον θαυμάσιο χαρακτήρα της νέας, θέλησε να την σώσει. Προσπάθησε να την κάνει να αλλάξει ιδέες, αλλά μάταια. Την βασάνισε αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Τότε την έστειλε πίσω στον πατέρα της. Αυτός τυφλωμένος από το μίσος του για τους χριστιανούς, δεν μπόρεσε πια να δει τη Βαρβάρα σαν κόρη του. Κατά την κρίση του, αφού ήταν Χριστιανή, ήταν άσπονδος εχθρός και έπρεπε να εξοντωθεί.

Έτσι αποφάσισε να αποκεφαλίσει με τα ίδια του τα χέρια την Βαρβάρα. Κατά την παράδοση, ενώ το ξίφος του πατέρα της έκοβε το κεφάλι της, η Θεία Δίκη, με μορφή κεραυνού έκαψε τον άσπλαχνο πατέρα. Αυτόν τον τιμωρό κεραυνό, συμβολίζουν τα πυρά του πυροβολικού μας, κι έχουν ως προστάτιδα την Αγία Βαρβάρα.

Επίσης η Αγία Βαρβάρα είναι προστάτιδα και των παιδιών και τα φυλάει από τις κακές παιδικές αρρώστιες, όπως την βλογιά και άλλες. Για να την “γλυκάνουν” σε πολλά μέρη του τόπου μας την ημέρα της γιορτής της προσέφεραν μελόπιτες ή κολυβόζουμο, που στην Θράκη τόλεγαν “ΒΑΡΒΑΡΑ”. Το έθιμο πανάρχαιο και θυμίζει την πανσπερμία. Στους Χριστιανούς η παρασκευή της “Βαρβάρας” καθιερώθηκε από το εξής περιστατικό.

Ο  νους του Διόσκουρου, είχε συλλάβει ένα αποτρόπαιο σχέδιο για την εξόντωση των Χριστιανών της περιοχής του. Κάλεσε όλους τους αρτοποιούς της περιοχής του και τους έδωσε εντολή να βάλουν δηλητήριο στο ψωμί που θα παρασκεύαζαν και οι πωλητές τροφίμων στα τρόφιμα που θα πωλούσαν.
Το μυστικό αυτό το έμαθε η κόρη του η Βαρβάρα, και ειδοποίησε τους χριστιανούς να μην αγοράσουν ψωμί και τρόφιμα, και να πορευτούν με τα υπολείμματα που είχαν στα σπίτια τους. Έτσι κάθε Χριστιανική οικογένεια μαγείρεψε ότι πρόχειρο της βρέθηκε στο σπίτι. Επειδή όμως τα τρόφιμα που τους είχαν απομείνει ήταν πολύ λίγα και κάθε είδος από μόνο του δεν έφτανε για μια σωστή μαγειριά, έβαλαν στην κατσαρόλα λίγο από όλα. Δηλαδή, λίγο στάρι, μερικά φασόλια, κουκιά, σταφίδες και ότι άλλο σχετικό είχαν, κι όλα μαζί τα μαγείρεψαν. Ετσι χάρη στη Βαρβάρα σώθηκαν και από τότε σε ανάμνηση αυτού του περιστατικού καθιερώθηκε στη γιορτή της να μαγειρεύουν το παρασκεύασμα αυτό που είναι γλυκό και φαγητό μαζί και λέγεται Βαρβάρα.

(Αν σου άρεσε  αυτή η δημοσίευση, χάρισε μας ένα  like  εδώ ) 

Source: Η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας στη Δράμα: Θρύλοι, έθιμα και παραδόσεις – DRAMAnia.gr

 

Η Λατρεία της Παναγίας: Η σημασία των εκδηλώσεων του Δεκαπενταύγουστου 

Τα θρησκευτικά πανηγύρια είναι από τα εθιμικά εκείνα στοιχεία που έχουν αντισταθεί περισσότερo στο χρόνο, ανεξάρτητα από τις διαφοροποιήσεις που έχουν υποστεί. Έτσι μεγάλα πανηγύρια στον ελληνικό χώρο, όπως εκείνα της Παναγίας του Δεκαπενταύγουστου και της Αγίας Παρασκευής (26 Ιουλίου) κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού αποτελούν ευκαιρίες, εκτός από την έκφραση του θρησκευτικού συναισθήματος, για κοινωνική συναναστροφή, εμπορικές  πράξεις και  συμφωνίες, διασκέδαση και επι-στροφή των αστών και των ξενιτεμένων συντοπιτών στην ιδιαίτερή τους πατρίδα.

Ορισμένοι τόποι λατρείας, όπως της Παναγίας στην Τήνο, της Εκατονταπυλιανής  στην Πάρο, της Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό, της Παναγίας Σουμελά, του αγίου Ραφαήλ στη Μυτιλήνη, του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα, του Αγ. Γεράσιμου στην Κεφαλονιά, της Μυρτιδιώτισσας στα Κύθηρα κ.ά. και τα αντίστοιχά τους πανηγύρια πανη-γύρια αποτελούν «προσκυνήματα» πανελλήνιας εμβέλειας. Όμως τόσο αυτά τα πα-νελλήνια προσκυνήματα, όσο και τα μικρά τοπικά πανηγύρια έχουν την ίδια θρησκευτική και επικοινωνιακή σημασία και βαρύτητα.

Ανάμεσα σ’ αυτά τα πανηγύρια ξεχωρίζουν εκείνα της Παναγίας, αφού στην …αυλή της συγκεντρώνονται σαν τα διασκορπισμένα στα πέρατα της γης αδέρφια για να  προσκυνήσουν στη χάρη της, αλλά και να συναντηθούν με αγαπημένα πρόσωπα, που λείπουν καμμιά φορά πολλά χρόνια στην ξενιτειά, να (επι-)δείξουν την επιτυχία τους στον κοινωνικό και οικονομικό τομέα με την προσφορά ταμάτων στην Παναγία, το ξόδεμα χρημάτων στα όργανα   στο χοροστάσι, το ντύσιμο και το αυτοκίνητο, αλλά ακόμη και την μεγάλη περιουσία του ο καθένας, τη φαμίλια του.

Να πούμε για την Παναγιά σήμερο  στην αυλή της ξενιτεμένοι ήρθασι και φίλοι στη γιορτή της..

Γιατί,  ενώ υπάρχουν σήμερα πολλοί και διάφοροι τρόποι να δείξει ο καθένας το βιός του το πανηγύρι παραμένει ο χώρος και ο χρόνος  που θα βρεθούν όλοι μαζί και θα συνεκτιμήσουν τις προόδους τους και θα σχολιάσουν την κατάσταση  του καθενός χωριστά αλλά και του συνόλου.

Η Παναγία κατέχει, όπως ήδη αναφέρθηκε, ξεχωριστή θέση μεταξύ των μορφών της ελληνικής λαϊκής λατρείας. Η Καταπολιανή ή Εκατονταπυλιανή, η Μεσοσπορίτισσα (21 Νοεμβρίου), η  Αποσοδειά (8 Σεπτεμβρίου), η Ευαγγελίστρια (25 Μαρτίου), η Παναγία του Δεκαπενταύγουστου (Κοίμηση της Θεοτόκου, 15 Αυγούστου)  κ.ά. είναι μερικά από τα πανηγύρια της Παναγίας, μητέρας του κόσμου και πηγής της ζωής. Ο λαός εκφράζει αυτή την ιδιαίτερη προτίμηση με τη χαρακτη-ριστική παροιμιακή φράση: Ας μ’ αγαπάει η Παναγιά , κι ας με μισούν οι άγιοι, με την πεποίθηση ότι έχει μεγαλύτερη δύναμη  αλλά και κατανόηση από όλα τα άλλα πρόσωπα της χριστιανικής λατρείας.

Θεοτοκωνύμια

Μια ενδεικτική αλφαβητική ταξινόμηση του γλωσσικού πλούτου που αναφέρεται στην Παναγία και αντανακλά τη θέση της στη συνείδηση και την ψυχή του ελληνικού λαού μας έδωσε μια σειρά από Επώνυμα της Παναγίας, που εκφράζουν  αυστηρή και ταυτόχρονα τρυφερή ευλάβεια και πίστη (Γαλήνη, Υπακουή, Σκέπη), οικειότητα, (Κιουρά, Γριά Κερά), αλλά και φόβο, σιγουριά για την προστασία (Θαλασσίτρα, Πολεμίστρια, Του Χάρου). Συχνά, βεβαίως η Παναγία παίρνει το όνομά της από τον τόπο ή τον κτήτορα-ιδιοκτήτη της εκκλησίας:  Αγιάσος, Βρυσανή, Αμπελακιώτισσα, Βλαχερωνίτισσα, Καταπολιανή, Προυσσιώτισσα, Σουμελά κ.ά.

Ενδεικτικά προσωνύμια της Παναγίας

Αγιά, Αγιάσος, Αγιοσορίτισα (Κων / πολις), Αγιονορίτισσα (Κων/πολη),  Αγρι-διώτισσα, Αθηναία, Ακαδημιώτισσα, Ακάθη, Ακοή, Ακρωτηριανή (μεσαιων. Ηρακλείου), Αλευρού (κτητ. Από τινος Αλευρά), Αμοργιανή, Ανα-φωνήτρια (Ζάκυνθος), Απανωχωριανή, Αργοκοιλιώτισσα, Αρκουδιώτισσα, Αγ. Γαλήνη, Αργυροκλειδούσα, Αγ. Απακοή, Απακοή, Αγία Σκέπη, Αγία Λαύρα (Κοίμηση)

Βαγγελίστρα (Τήνος, Μύκονος), Βρυσανή, Βαρκιώτισσα, Βροντούσα, Βροντιανή, Βλαχέρνα (μεσ.)  Ηρακλείου, Βλαχερωνίτισσα Κων/πολη και στην Κρήτη,

Γαλήνη (μεσ.) Ηρακλείου, Γαλακανή (Κάλυμνος), Γιάτρισσα, Κεραψηλή (Κάλυμνος) Γλαστριανή (από τινος Γλαστριανού) Μύκονος, Γλυκογαλούσα, Γαλατού, Γλυκοφιλούσα, Γκρεμνιώτισσα, Γουμένισσα, Γρυλού, Γαλατιανή, Γοργοπάκουος (μεσ.) Ηρακλείου, Γριά Παναγιά, Μύκονος Παράβλ. Γρε Κυρά Κισάμου.

Διασώζουσα, Δραπανιώτισσα Κεφαλληνία

Εκατονταπυλιανή, Εύρεση, Εψιμιανή, Ευαγγελισμός, Ευαγγελίστρα, Ελεούσα (μεσ.) Ηρακλείου και Ήπειρο.

Ζωοδόχος Πηγή,

Θαλασσίστρα, Θαλασσίστρα, Θαλασσιώτισσα (Μήλος), Θαλασσομάχισσα (μες.) Ηρακλείου,  Θεοτόκος, Θεοσκέπαστος (μεσ. Ηρακλείου), Θρονιώτισσα, Θυμια-νή,

Καλαβρέζα (Κεφαλληνία)  Καλαμιώτισσα (μεσ. Ανάφης), Κακοπετριανή, Καλό-πετρα, Καρδιανή (Τήνος, Μύκονος, παράβλ. Καρδιώτισσα Κρήτης), Καταφυγή (μεσ. Ηρακλείου), Κεραπολίτισσα (Φουρνές Μεραμπέλλου Κρήτης),  Κεχριωνί-τισσα (Κεφαλληνία), Κόκκινη, Κυκκώτισσα, Κατευοδώτρα(Σκιάθος), Κουνί-στρα (Σκιάθος), Κοίμησης Θεοτόκου, Καστριανή, Κανακαριώτισσα, Κιουρά των Αγγέλων (Μύκονος, Ζάκυνθος. Βλ. και Κυρία των Αγγέλων), Κουμαρού (23 αυγ. Μύκονος), Κουνίστρα (Σκιάθος), Κρεμαστή (Ρόδου), Κρητικιά (Μονεμβασία), Κυρία των Αγγέλων (μεσ. Ηρακλείου), Καταπολιανή, Κανάλα, Καλαμιώτισσα, Κιτριανή, Καρδιώτισσα, Κεφαλαριώτισσα (Άργος), Κρουσταλλένια, Κριτσιώ-τισσα, Κυριότισσα (Κων/πολη), Κερά (Αθήνα), Κερά Καντήλη (Αθήνα), Αγία Κιουρά (Αθήνα), Χρυσοσπηλιώτισσα (Αθήνα, Π. η Βλασσαρού (Αθήνα),

Λαμπρινούσα, Λεμονήτρα (8 Σεπτ.,Τήνος, Μύκονος), Λεμονήτισσα, Λεούσα,  Λιόκαλη (Σέρρες), Λογγοβάρδα, Λιμνιώτισσα (τοπων. Μύκονος), Λουλουδιανή (μεσ. Ηρακλείου), Λυμπιανή (Πάνω στον Όλυμπον, όρος, Σκύρος)

Μανωλίτισσα (μεσ. Ηρακλείου), Μυρτιδιώτισσα, Μετοχιώτισσα, Μεγ. Παναγιά Μητρόπολις,  Μύκονος), Μεσαμπελίτισσα (τοπ. Χανιά(κατά Μπουκαλήν, 17ος αι.),  Μισοχωριανή (εξωκκλήσιον εις τα Μεσόχωρα, Σκύρος), Μούσαινα (νεκρο-ταφείο, Μύκονος), Μουσταπίδαινα (εις ελαιώνα Αττικής), Μουρακουλόζα, Μεγαλόχαρη, Μεγαλομάτα, Μαλαματένια, Μπρουσιώτισσα (22 Αυγ.)Στην Ακαρνανία

Νεαμονίτισσα,

Ξένη (Κυρά Ξένη),

Οδηγήτρα, Ολυμπιώτισσα (Ελασσόνα)

Πανάχρα (Μύκονος, πρβλ. Πανάχραντη Κων/πολης), Πανάχραντος, Παντάνασσα (μεσ. Ηρακλείου, Μύκονος, Μυστράς), Πανύμνητος (μεσ. Ηρακλείου, Μύκονος), Παραπορτιανή (στο παραπορτίδι του Κάστρου, Μύκονος), Παν. Η Ξυδού (Κηφισιά)Παν. Στις Μενετες, Π. του Μαχαιρα, Π. η Πρέκλα, Π. Στο Πυργί, Π. στην Κεχριά, Π. του Ντομάν, Π. Πολεμίστρα, Παπαμελέτη, η Λειβαδιώτισσα, η Διγενή, η Πορταρίτσα, η Κυρά, η Τσαμπίκα, της Πέτρας, η Γοργόνα, του Κάστρου, των Καστριανών, Πισκοπή, στην Περίσσα, Πλατσανή, του Λειβαδιού, της Καλαμωτής, η Σέργαινα (Τρύπα), η Ντινιούς, του Νίκους, του Πάγου, η Απεραθίτισσα, η Φιλωτίτισσα, του Ημπορειού, η Ποταμίτισσα, η Καθολική, Πρωτόθρονος, Πικριδιώτισσα, Περδικολόγισσα, Η Λέφαινα, του Μουντέ, η Φιδού, των Κρίνων, του βουνού, Πέρα Παναγιά, Παντάνασσα,  η Σκιαδενή, Π. Κεχροβουνίου, Παναγίτσα, Π. της Μακροφτελιάς, Π. στους Λειψούς, του Χάρου, η Μαύρη, του Σταυρού, Παραμυθιά,  Παρηγορίτισσα (¨Αρτα), Περβολιώτισσα (Κέρκυρα), Παλιοκαστρίτσα (Κέρκυρα), Παλιουριώτισσα (Ήπειρος), Παμμα-κάριστη (Κων/ πολη), Περίβλεπτη (Ήπειρος)  και Περιήβλεπτος (μες. Ηρα-κλείου), Πολίτισσα (μεσ. Ηρακλείου), Πυργιανή (Μύκονος), Πισοτοιχιώτισσα (μεσ. Ηρακλείου), Πονολύτρια, Πορταϊτισσα (Μονή Ιβήρων), Πυργιώτισσα (κατ’ απ’ την Ακρόπλη στο Πυργί, Αθήναι),

Ρόδον το Αμάραντον (Μύκονος)

Σπηλιανή, Σκινιώτισσα (τοπ. Κίσαμος Κρήτης), Σκορδυλλιανή, Σκουλουδού (Μύκονος), Σπηλιώτισσα (μέσα σε σπηλιά, Σκύρος), Σωτείρα (Αθήνα)

Παν. Ταραφώνας (Λακωνία), Τουρλιανή (Μονή, τοπ. Μύκονος), Τροωδίτισσα, Τραχωνίτισσα, Τελωναριά (Από καλόγρια που την έλεγαν έτσι, Μύκονος), Τριμάρτυρος (μεσ. Ηρακλείου)

Υπαπαντή

Φανερωμένη (μεσ. Ηρακλείου, Μύκονος, Σκύρος), Φιλέρημος (Ρόδος), Φανα-ριώτισσα, Φουρτούνια (Παναγία στα τοπων. Σκύρος), Φυλακτωμένη

Χιλιαρμενίτισσα (από παραδόσεις σχετικές, Κρήτη), Χρυσοπηγή (Σκύρος), Χοζο-βιώτισσα, Χρυσοκελλαριά (Μεσσηνία-Κορώνη), Χρυσοσκαλίτισσα, Χρυσοκα-στρίτισσα (Αθήνα), Χαρτωμένη, Χωστή (μες. Ηρακλείου),
Ψυχοσώστρα (μεσ. Ηρακλείου).

Παραδόσεις για την Παναγία

Είναι γνωστό ότι οι παραδοσιακοί οικισμοί δημιουργούνται συνήθως γύρο απο κάποιον ιερό χώρο αφιερωμένο στο θεό,  όπου κτίζεται ναός και τελούνται οι θρησκευτικές τελετουργίες. Κατά την αρχαιότητα  οι πόλεις ιδρύονται από τους θεούς ή τους καταγόμενους από αυτούς (ημίθεους) και προς τιμήν τους κτίζονται ναοί και βωμοί.

Οι χριστιανικοί ναοί, σημείο αναφοράς σ’ ένα οικισμό,  ιδρύονται  σε κεντρικό σημείο του, που επιλέγεται συχνά από τον ίδιο τον άγιο στον οποίο αφιερώνεται. Οι διηγήσεις για θαυμαστές εμφανίσεις εικόνων αγίων στο όνειρο  κάποιων ανθρώπων «καθαρών» δηλ. αγνών για να υποδείξουν το χώρο στον οποίο επιθυμούν να κτιστεί ο ναός τους είναι πολλές και διαδεδομένες σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο.  Την προτεραιότητα στις θαυμαστές αυτές εμφανίσεις έχει η Παναγία,  πρόσωπο  αγαπητό και οικείο συνδεδεμένο με την καθημερινή ζωή των πιστών.

Η Παναγία και ο άγιος Γεώργιος, επίσης αγαπητό και οικείο πρόσωπο, συνδέονται με μια σειρά παραδόσεων που αφορούν στην ίδρυση ναών  και στη συνέχεια οικισμών γύρω από  αυτούς.  Σύμφωνα με τις σχετικές παραδόσεις, συνήθως η εικόνα της Παναγίας εμφανίζεται επίμονα σε επίκαιρο σημείο και απαιτεί, συχνά  δέρνοντας τον δύσπιστο και ανυπάκουο πιστό, να χτιστεί εκκλησία στη χάρη της, στον τόπο εμφανίσεως της εικόνας. Η παραβίαση της επιθυμίας της προκαλεί την αντίδρασή της με μετακίνηση ή εξαφάνιση της εικόνας …

«Εδώ θέλει η Παναγία, εδώ εφανερώθη».

«Η Παναγία η Καρδιώτισσα στο Ρέθυμνο δεν θέλησε να μείνη στην εκκλησία και ξαναγύρισε στο βράχο, όπου την είχαν πρωτοβρεί τα τσομπανόπαιδα. Οι καλόγεροι ξανάφεραν την εικόνα στο μοναστήρι και για να μη φύγη κουβάλησαν την πέτρινη κολώνα-δυό μέτρα ψήλος-που είχε φέρει από την πόλη η ίδια η Παναγιά και την δέσανε εκεί με αλυσίδες. Πάνω της είναι περασμένη η αλυσίδα με κρίκους, με την οποία δέσανε οι καλόγεροι την Παναγιά… Η Παναγιά έσπασε τις αλυσίδες κ’ έφυγε σε άγνωστους τόπους» (Αλεξ. Κ. Χατζηγάκη, Εκκλησίες Κρήτης, Παραδόσεις…Ρέθυμνο).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Παναγία η Κουνίστρα της Σκιάθου στην οποία ο Παπαδιαμάντης αφιέρωσε  ένα τρυφερό ποίημα:

Στην Παναγία τήν Κουνίστρα

Εις όλην την Χριστιανοσύνη
μια είναι μόνη Παναγία αγνή,
κόρη παιδίσκη, Άσμα των Άσμάτων,
χωρίς Χριστόν, θείο παιδί, στά χέρια,
και τρεφομένη με αγγέλων άρτον!..

Εσύ’ σαι η μόνη Παναγία Κουνίστρα,
που εφανερώθης στης Σκιάθου το νησί,
εις δένδρον πεύκου επάνω καθημένη,
κ’ αιωρουμένη εις τερπνήν αιώραν,
όπως αι κορασίδες συνηθίζουν…

Εφανερώθης, κι όλος ο λαός
μετά θυμιαμάτων και λαμπάδων
εν θεία λιτανεία σε παρέπεμψε –
κ’ εσήκωσεν ωραίον λευκόν ναόν,
που με πιατάκια ελληνικά σου στόλισε!..

Κι όλος ο ήλιος έλαμπεν εις τον ναόν σου,
και φως τον πλημμυρούσε μαργαρώδες,
όλα τ’ άστέρια εφεγγοβολούσαν,
και η σελήνη εχάιδευε γλυκά
τα απλά της εκκλησίας σου καντιλάκια !..

Κ’ είδες, η Κόρη, του λαού την πίστιν,
είδες και την πτωχείαν κ’ ευσπλαχνίσθης,
όπως το πάλαι είχε σπλαχνισθή ο Υιός σου
τους προγόνους του ίδιου του λαού,
ως πρόβατα μη έχοντα ποιμένα…

Κι άρχισες να γιατρεύης τους αρρώστους
και να γιατρεύης τους δαιμονισμένους –
που ήρχετο ώρα κ’ εις τους τοίχους εχτυπώντο
με φοβερόν συγκλονισμόν –
κι άρχισες, θεία, να θαυματουργής!..

Κ’ η χάρη σου ξαπλώθηχε ως τα πέρατα
του ειρηνικού νησιού της Σκιάθου –
ω Παναγιά μου, κόρη πάναγνη, καλή!
…Κ’ ίσως να φτάση κι ως εμένα και ν’ απλώση
γαλήνη στην ψυχή μου, την αμαρτωλή…

Η Στράτα της Παναγιάς

Μια παράδοση για το ακρωτήριο Δρέπανο γνωστό στους κατοίκους της περιοχής και ως Στράτα της Παναγιάς (τοπων.) αναφέρεται στην επιθυμητή  ζεύξη του κόλπου, προκειμένου να γίνει εύκολο το πέρασμα στην απέναντι ακτή, χωρίς τη βοήθεια των καϊκιών (περαμάτων) που κόστιζαν πολύ και δεν ταξιδεύουν με κάθε καιρό. Η παράδοση,  λοιπόν, αναφέρει:
«Μεταξύ των χωριών Ψαθοπύργου και Θεοφίλου Πατρών, επί της σιδηροδρ. Γραμμής Αθηνών –Πατρών. Εκ της παραλίας της εγγύς του Θεοφίλου η Παναγία ως άγνωστος γυναίκα παρακάλεσέ ποτε διερχόμενον επιβατικόν καϊκι (πέραμα) όπως παραλάβει και την διαπεραιώσει εις την απέναντι ακτήν της Ναυπάκτου. Του πλοιάρχου αρνηθέντος, η Παναγία εγέμισε εντός της θαλάσσης την ποδιάν της με χώμα και επροχώρει εντός της θαλάσσης ρίπτουσα εκ της ποδιάς της χώμα. όπου έπιπτε το χώμα, ευθύς εγένετο ξηρά. Φοβηθείς ο πλοίαρχος μήπως γεφυρωθεί ούτω η ακτή της Πελοποννήσου (Θεοφίλου) με την ακτήν της Στερεάς (Ναυπάκτου) και επομένως αχρηστευθεί το επάγγελμά του, διέταξε και παρέλαβον την άγνωστον εις το καϊκι, οποότε και εννόησαν περί ποίας γυναικός επρόκειτο. Ούτως εσχηματίσθη το ακρωτήριον Δρέπανον κοινώς της Παναγιάς η Στράτα. Ταύτα κατά την παράδοσιν» (ΚΛ. Αρ. 1460, σ. 152 .Κ. Σταυρόπουλος, Αιτωλία, 1927)  Ήξερε άραγε η Παναγιά πόσο θ’ αργούσε η ζεύξη του Πατραϊκού…..

Η Παναγία η Νεράιδα

Παναγία της Καλαμπάκας

Στη Βεντίστα φαντάζει μια μαύρη σα σύννεφο πέτρα, που οι χωριανοί νοματίσανε έτσι: Κιάτρα νιάγκα [άσπρη πέτρα]. Λένε πως πάνω στην πέτρα, είδανε να κάθηται μιά όμορφη ασπροντυμένη γυναίκα. Οι χωριανοί λένε πως η γυναίκα αυτή είναι η Παναγία που έρχεται και στέκει εκεί για να προστατεύει το χωριό, ένας τσιοπάνης, όμως έλεγε πως  είναι κάποια Νεράιδα (Αλεξ. Κ. Χατζηγάκη, Παραδόσεις τ’Ασπρο-ποτάμου, Τρίκαλα, 1948, σ. 59,αρ. 117).

Όσοι ήταν βαρειά άρρωστοι τους εσήκωνε και στον αέρα. Έκανε πολλούς καλά…

«Η Παναγία η Φανερωμένη εφανερώνονταν στον ύπνο τους. Πιο παλιά είχαμε μια θαυματουργή εικόνα, ύψους κοντά ένα μέτρο. Επήγαινες κοντά, έκανες το σταυρό σου και μόλις έσκυβες να την προσκυνήσεις σε τραβούσε επάνω της σα μαγνήτης. Όσοι ήταν βαρειά άρρωστοι τους κολλούσε επάνω της, μάλιστα μερικούς τους εσήκωνε και στον αέρα. Έκανε πολλούς καλά. Δυό φορές ήρθαν να μας σφάξουν οι αντάρτες και αυτή εγλύτωσε το χωριό (Περιοχή Φλωρίνης)

Παναγιά του Χάρου ή των Κρίνων

Στους Λειψούς  υπάρχει η Παναγιά του Χάρου ή των Κρίνων: Πρόκειται για την Παναγία του Πάθους που γιορτάζεται στις 23 Αυγούστου. Η παράδοση λέει ότι μιά κοπέλλα στόλισε μιά χρονιά την εικόνα της Παναγίας με άσπρους κρίνους. Οι κρίνοι ξεράθηκαν και την επόμενη χρονιά έβγαλαν μπουμπούκια την ημέρα του  πανηγυ-ριού. Το θαύμα γίνεται μέχρι σήμερα».

Θαλασσομάχισσα

“Ήσανε τρεις αδερφές. Αυτές εκαλογέρευαν κι ανεβαίνανε καθημερινώς στην Πανα-γία του Κάστρου ν’ανάψουνε τα καντήλια. Ηκούσανε περπατησιές και τρανταγμό στο τέμπλος της εκκλησιάς. Γυρίσανε να δούνε και θωρούνε την εικόνα της Παναγίας κ’ετρέχανε τα μάτια της. Μιά αδελφή ’πό τις τρεις ’ρώτησε την Παναγιά:

-Πού ’σου ’να, Κυρά μου, κι είσαι κουρασμένη πολύ;

Τη νύχτα που κοιμούντανε η καλογρά βλέπει την Παναγία στον ύπνο της και την έσπρωξε και της λέει:

– Με ρωτούσες το πωρνό πού ήμουνα. Αν ήξερες πού ’μουνα! Ήμουνα στη Ρουσία. Εκειά εκιντύνευγε του Χαραμή το καράβι, τριαντατρία άτομα ήσανε που πασκίζανε να σωθούνε. Με παρακαλούσανε για να τως βηθήσω, αλλά δεν μπορούσα να τως κάμω τίποτα.

Σε λίγες μέρες ήρθαν τα γράμματα ότι το καράβι αυτό χάθηκε [ΚΛ, αρ. 2279, σ. 473 (Λέρος)

Τούρκοι και Ρωμιοί

Η Παναγιά η Σαρατσήνα: Έχομε ένα εξωκκλήσι ανατολικά της Άρνισσας της Παναγίας και εορτάζει της Ζωοδόχου Πηγής. Η Παναγία αυτή είχε παρουσιασθεί σ’ ένα Τούρκο που λεγόντανε Καντρή στο όνειρό του. Του είπε: “Να πας στο τάδε μέρος, εκεί όπου είναι το εκκλησάκι, αυτό το μέρος λέγεται Σαρατσήνα. Θα βρης αμυγδαλιά και θα σκάψης ανατολικώς εννιά βήματα και θα με βρεις μέσα. Και όπως πήγε και τη βρήκε. Αυτός με την πρώτη μέρα που του είπε η Παναγία δεν επήγε. Μετά δυο-τρεις βραδυές πάλι παρουσιάστηκε και του είπε:  “Γιατί δεν πήες Καδρή-αγά όπου σου είπα;” Λέει αυτός: “Είμαι φτωχός και είμαι Τούρκος”. Θα πας να πάρεις ένα από τα Ξανθόγεια (χωρίον ΒΑ της Αρνίσσης. Παλαιότερον ελέγετο Ροσίλοβο) και θαπάτε οι δυό σας.

Και όπως πήγε αυτός, βρήκε τον άνθρωπο κι επήγαν κι έσκαψαν εκεί και βρήκαν μια εικόνα κι ένα μνήμα μεγάλο με ρούχα δεσποτικά.

Την Τρίτη βραδυά που επήγε η Παναγία  να του πει να πάει να σκάψει η παναγία του παρουσιάσθηκε όταν ήτο ξυπνητός και εμιλούσαν μαζί.

Η γυναίκα του Τούρκου ήκουσε την ομιλία και τον ρώτησε με ποιά μιλούσε (σ. 1150

Λέει της. “Μιλούσα με την Παναγία”. Αυτή τον κοροίδεψε: “Η Παναγία θα παρουσιασθεί σ’ έσένα τον Τούρκο;” Την άλλη βραδυά πάει η Παναγία και την αρχινάει και την βασάνιζε. Ύστερα επίστεψε και αυτή. Έτσι έκτισαν εκεί το εκκλησάκι.
[Η ιστορία αυτή είναι γεγονός. Το διηγήθκε ο ίδιος ο Καδρή αγάς ο οποίος έφυγε από την Αρνισσα Πέλλης το 1922).

Ο Eπιτάφιος της Παναγίας

Στα νησιά επικράτησε το έθιμο της κατασκευής επιταφίου της Παναγίας. Πρόκειται για κατ’ αναλογίαν προς τον Επιτάφιο του Χριστού συνήθεια, η οποία ωστόσο δίνει την ευκαιρία εκφράσεως και με αυτόν τον τρόπο της τρυφερότητας και της οικειότητας που νιώθει ο λαός για τη Μητέρα Παναγία.

Έτσι στην Κοίμηση της Παναγιάς στο Καταφύγιο Κακαρόκαμπου στην Ικαρία στολίζουν επιτάφιο οι γυναίκες και μοιρολογούν με τραγούδια και προσευχές:

Κάτω στην Ιερουσαλήμ και στου Χριστού τον τάφο

Η Παναγιά καθόντανε μόνη και μοναχή της

Την προσευχή της ήκανε για τον μονογενή της.

Ακούει οχλές και ταραχές και σύγχυσες μεγάλες

Βγαίνει στο παραθύριν της, να δει την γειτονιά της…

Στην Πάτμο  το Δεκαπενταύγουστο γιορτάζει η Παναγία του Γερανού :

Στην Παναγιά του Γερανού χορεύουν τ’άστρα τ’ουρανού

Και στην Κυραλεούσα πέρδικες χοροκρατούσαν.

Περιγραφή του επιταφίου και της γιορτής της Παναγίας στους Παξούς περιλαμβάνει ο αειθαλής συντ. Καθηγητής της Λαογραφίας και Πρόεδρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας Δημ. Λουκάτος στο χειρόγραφο της αποστολής του το  1957:

«Το πανηγύρι της Παναγίας, εδώ στο νησί [του αγίου Νικολάου] έχει μεγάλη κτηματική περιουσία, που την άφησε κάποιος, κι έδωσε εντολή, κάθε της Παναγίας (15 Αυγούστου) να σφάζουνε 3 βόδια, να τα βράζουνε ολονύχτιο σε καζάνια. Η εκκλησία δίνει τα λεφτά, παραγγέλνουνε οι επιτρόποι να φέρουνε 3 βόδια ζωντανά (ή σφαμένα) τα σφάζουνε ή τα πάνε από βραδύς στο νησί. Έχουνε μαγειρείο, τραπέζια, πάγκους, βουτσί με κρασί, ψωμί. Τα σφάζουνε το πρωί, το απόγιομα τα κόβουνε μερίδες και τα βράζουνε όλη νύχτα (ως 3 καζάνια μεγάλα, πάνου σε 3 θήκες). Αρχινάει το εσπερινό και τη νύχτα, 2 ώρες από τα μεσάνυχτα ο παπάς αρχινάει κι άλλη λειτουργία και το πρωί πάλι γίνεται η λειτουργία του πανηγυριού. Ο κόσμος κάθεται και τρώει από τα μεσάνυχτα ως τις 12 το μεσημέρι ανήμερα. Από κει και πέρα, στοπ. Μερικές φορές δε φτάνουν όλα τα βόδια. Κάθεσαι στο τραπέζι και έρκονται με τα σκουτελάκια (μαγένια) και σου βάνουνε μπροστά σου οι σερβιτόροι το δικό σου. Έχουνε κι ένα βουτσί με κρασί στην άκρη, όπου πας και σου δί-νουνε. Καΐκια πάνε κι έρχονται όλη μέρα (Λευκίμη, Πάργα, Κέρκυρα, Πα-ξοί).  «Στη μέση της εκκλησίας ο επιτάφιος της Παναγίας στολισμένος με μυρωμένα λουλούδια. Σκύβουν όλοι και προσκυνούν με μεγάλη ευλάβεια».

Παναγιά  η Σπηλιανή (Μανδράκι Νισύρου)

Το πανηγύρι της Παναγίας διαρκεί εννιά ημέρες. Από 6-15 Αυγούστου. Στις 6 Αυγ. Γινόταν το άλεσμα του σιταριού στους χερόμυλους. Την ίδια μέρα αρχίζει το «Νιάμερο». Το νιάμερο είναι 300 μετάνοιες που κάνουν κάθε μέρα επί εννιά ημέρες. Οι γυναίκες «τάσουν»  να κρατήσουν το Νιάμερο. Οι μετάνοιες γίνονται μπροστά στην εικόνα και ψάλλουν:
Καλόν ’νεν  τ’άγιος ο Θεός
Καλό ’νεν κι ας το πούμε,
Οπού το λέει σώνεται
Κι οπού το ’κούει ’γιάζει
Κι οπού το καλοφουγκρασθεί
Παράδεισο λαβαίνει,
Παράδεισον και λουτουργιά
Μεσ’ τ’άγιο μοναστήρι. Εκεί Αγγέλοι λουτρου’ούν
Κι οι Αποστόλοι ψάλλουν

Στη μέση στέκει ασώματος
Και το χαρτί νεγνώνει.
Ποιός έχει πόδια να σταθεί
Και χέρια να τανύσει
Και στόμα ν’  απηλοηθεί
Στην φοβερά την κρίση…….
Κι ακόμη:
Τελείωσε το νιάμερο με ευλογία μεγάλη,
Του χρόνου νά ’μαστε καλά, κόρες, να ρτούμε πάλι.
Τέλεψαν οι μετάνοιες μας, ίδρως πολύς εχύθη
Σ’όλες τις ’νιαμερίτισσες  η Παναγιά ευχήθη.
Στο μεταξύ προετοιμάζεται η εκκλησία και τα σπίτια  με το ασβέστωμα ακόμη και των σκαλοπατιών της Παναγίας.

Το πρωί της γιορτής χτυπούν οι καμπάνες για να χαιρετίσουν τους προσκυνητές. Τα παιδιά αποβραδύς θα μαζέψουν ξύλα για το μαγείρεμα της ροβυθάδας  που προσφέρεται ως νηστίσιμο την παραμονή. Συγκεντρώνονται τα ταξίματα για το τραπέζι της γιορτής. Όσοι έχουν πρόσφατο πένθος δεν κάθονται στο τραπέζι. Σ’αυτούς η Επιτροπή στέλνει φαγητό στο σπίτι. Την παραμονή γίνεται εσπερινός όπου όλες οι ’νιαμερίτισσες παίρνουν μέρος και στολίζουν το κόλλυβο της Παναγίας. Το βράδυ μαζεύονται όλοι στο παλιό δημοτικό σχολείο και παρακάθονται σε τραπέζι. Την επομένη, μετά τη λειτουργία, γίνεται λιτάνευση της εικόνας η οποία κατεβαίνει τα σκαλοπάτια και φθάνει στο δημοτικό σχολείο όπου είναι η Τράπεζα και τοποθε-τείται προσωρινά στο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννου και το μεσημέρι πάλι στην Τράπεζα για να ευλογήσει το τραπέζι. Το φαγητό είναι πατσάς και κρέας με πατάτες .
Το βράδυ θα γίνει ο χορός της «Κούπας» Οι κοπέλες χορεύουν το νισύρικο χορό «εμπρός» που οδηγούν άντρες και ρίχνουν χρήματα στην κούπα, τα οποία χρησι-μοποιούνται για τις ανάγκες της μονής.

* Η Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη είναι τ. Διευθύντρια, επιστ. συνεργάτις Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. 

 

 

Source: Η Λατρεία της Παναγίας: Η σημασία των εκδηλώσεων του Δεκαπενταύγουστου

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΘΡΗΣΚΕΙΑ. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Leave a Comment »

Ενα με την εθνική ταυτότητα η Ορθοδοξία

Περισσότεροι από τους μισούς Ελληνες, το 54%, συνδέουν την εθνική τους ταυτότητα με την Ορθοδοξία, σύμφωνα με έρευνα του ινστιτούτου Pew Research Center. Η Ελλάδα εμφανίζεται να κατέχει το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως.

Ειδικότερα, δημοσκόπηση του Pew Research Center -θεωρείται κορυφαίο σε θέματα θρησκείας- σε 13 χώρες δείχνει ότι το 54% των Ελλήνων συνδέει την ελληνικότητα με την Ορθοδοξία. Ακολουθούν οι Πολωνοί με 34% (για τον Ρωμαιοκαθολικισμό).

Ο μέσος όρος της δημοσκόπησης είναι 15%. Με βάση τις ηλικιακές ομάδες, το 39% των Ελλήνων 18 έως 34 ετών θεωρεί ότι η Ορθοδοξία είναι βασικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας, ενώ το ποσοστό φτάνει στο 49% στην ομάδα 35-49 ετών και στο 65% για τα άτομα άνω των 50 ετών. Το ίδιο απάντησε το 40% όσων δηλώνουν Αριστεροί.

«Οι Ελληνες θρησκεύουν χωρίς όμως να εκκλησιάζονται τακτικά, όπως φάνηκε σε άλλη σύγχρονη έρευνα. Προσεύχονται ατομικά – ιδιωτικά πιο πολύ παρά δημόσια. Η πίστη τους είναι προσωπική, μυστική, βιωματική κι εμπειρική, μακριά από το δόγμα, το ιερατείο ή τη Γραφή. Περισσότερο “μυστικοί” παρά “θρησκευτικοί” (θρήσκοι ή θρησκόληπτοι) είναι οι Ελληνες ανέκαθεν από την αρχαιότητα κιόλας με τα Μυστήρια αντί για το Ολύμπιο Δωδεκάθεο, με το σωκρατικό “δαιμόνιον” και το αρεοπαγιτικό ανάθημα “τω αγνώστω θεώ”. Η Αθήνα ήταν πόλη “κατείδωλος” (γεμάτη είδωλα) κατά τον Παύλο» ανέφερε, μιλώντας στην «Κ», ο Μάριος Μπέγζος, καθηγητής Συγκριτικής Φιλοσοφίας της Θρησκείας στο Παν. Αθηνών.

Και προσθέτει: «Η σχέση των Ελλήνων με την Ορθοδοξία είναι αμφίσημη, διττή, διπλή κι όχι απλή ούτε απλοϊκή ή αφελής. Εμμένουν στην ορθόδοξη πίστη ως το συνεκτικό στοιχείο, την “κόλλα”, που συνέχει κάθε όμαιμο ομογενή από τη Νέα Φιλαδέλφεια της χώρας μας μέχρι τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ και τη Φιλαδέλφεια της Μικρασίας. Παρόλο που αυτοί οι τρεις Ελληνες (Φιλαδελφείς) δεν ομιλούν την ελληνική καλά ή καθόλου ούτε ανήκουν στο ίδιο κράτος, ωστόσο αρχίζουν και τελειώνουν την ζωή τους τελετουργικά με την Ορθοδοξία στη βάπτιση και στον γάμο ή στην κηδεία και στο μνημόσυνο. Η ελληνική ζωή ιερουργείται ορθόδοξα, το λαϊκό πανηγύρι και η θεία λειτουργία συγχορεύουν, ο αγνός ιδεολόγος της Αριστεράς προκρίνει την πίστη, επικρίνοντας τους φορείς της και τελώντας την κηδεία του εκκλησιαστικά ή τη βάπτιση των παιδιών τού πολιτικού γάμου του. Η στάση του είναι μια κριτική συμπάθεια. Ενστερνίζεται την τελετουργία διαισθητικά (σαν τον Καβάφη “Εις την εκκλησίαν” ή τη “Λαμπρή” του Σολωμού) και ενωτίζεται την πίστη ενστικτωδώς (σαν το “ιερό” του Εμπειρίκου ή τον “επιτάφιο” του Ελύτη). Συνάμα κρίνει το ιερατείο, επικρίνει τη θεοκρατία, αποστρέφεται τον δήθεν ελληνοχριστιανισμό και απολακτίζει κάθε κόμμα με τάχα χριστιανική προσωνυμία. Σαν το κύμα στον γιαλό που έρχεται και πάει, μοιάζει ο Ελληνας μπρος στην Ορθοδοξία».

Από την πλευρά του, ο γ.γ. Θρησκευμάτων Γεώργιος Καλαντζής ερμήνευσε τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης, λέγοντας στην «Κ» ότι «στην Ελλάδα, η σύνδεση της θρησκείας με την εθνική ταυτότητα αφορά δύο γνωστές παραμέτρους.

Η πρώτη είναι ο αναντικατάστατος ρόλος της Ορθοδοξίας στην αυτοσυνειδησία μας, τόσο ως προς τη Δύση (βλέπε το «Χρονικό του Μορέως») όσο και ως προς την Ανατολή (επί τουρκοκρατίας όποιος αρνούνταν την Ορθοδοξία και ασπαζόταν το Ισλάμ έχανε και τη συνείδηση της ρωμιοσύνης του).

Η δεύτερη παράμετρος είναι ότι τη στιγμή του Αγώνα για την ίδρυση του κράτους μας, η Ορθόδοξη Εκκλησία προσέφερε τα πάντα για τη νίκη του Γένους μας.

Η ίδια η γλώσσα μας διασώθηκε χάρη στην Ορθοδοξία και τα λειτουργικά της κείμενα. Αν πρέπει να αναζητήσουμε ένα αδιάψευστο γεγονός που μαρτυρά την αδιάκοπη συνέχεια του Γένους μας, αυτό είναι η γλώσσα μας που δεν έπαψε ποτέ να μιλιέται».

Αλλά ο κ. Καλαντζής προσθέτει: «Ομως, το αίμα τους για την ελευθερία της πατρίδας μας το έχυσαν, όποτε χρειάστηκε, και οι Ελληνες που δεν είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί αλλά ανήκαν σε μια άλλη θρησκευτική κοινότητα ή δεν ανήκαν σε καμία θρησκευτική κοινότητα».

 

Source: Ενα με την εθνική ταυτότητα η Ορθοδοξία 

Βελισάριος

Συζήτηση για την Στρατιωτική Ισχύ, υπό την ευρεία της έννοια, από την οπτική σκοπιά της Ελλάδος

marathon addict uk

The Highs and Lows of a Marathon Addict

Υπέρβαση

Όλη η αλήθεια για το τι μπορεί να καταφέρει ο άνθρωπος

Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Εκπαίδευση στη χρήση αρχαίας, μεσαιωνικής και αναγεννησιακής σπαθασκίας, καθώς και εκπαίδευση στο μοντέρνο άθλημα της ξιφασκίας.

Βιβλιαράκι

Η προσωπική μου βιβλιοθήκη

MyDistanceLog

Έμψυχον και αεικίνητον

HelMilBooks

Hellenic Military Books

Panos Maltezos Blog

Μια διαδρομή ζωής

Olympic Solution

Η λύση στη κρίση

Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

Εκμάθηση γλωσσών στον χώρο σας

Πόντος και Αριστερά

....... 'μώ τον νόμο σ' !

Συμβουλές Μάρκετινγκ

Αναπτύξτε έξυπνα την επιχείρησή σας

Feltor's Blog

Ανθολογία ιδεών, κειμένων και ενημέρωση

%d bloggers like this: