H ιστορία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης + (VIDEO)

Ιερά Θεολογικὴ Σχολή της Χάλκης ήταν η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, πριν κλειστεί από τις τούρκικες αρχές το 1971. Οι εγκαταστάσεις της σχολής βρίσκονται στο νησί Χάλκη, ένα από τα Πριγκηπονήσια.

Iερά Θεολογικὴ Σχολή της Χάλκης ήταν η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, πριν κλειστεί από τις τούρκικες αρχές το 1971. Οι εγκαταστάσεις της σχολής βρίσκονται στο νησί Χάλκη, ένα από τα Πριγκηπονήσια.

Η σχολή στεγαζόταν αρχικά στη σταυροπηγιακή Μονή της Αγίας Τριάδας, στη Χάλκη, η οποία είχε ιδρυθεί από τον Πατριάρχη Φώτιο Α΄ της Κωνσταντινούπολης (858-861 και 878-886). Το 1844, ο Πατριάρχης Γερμανός Δ΄ κατά την πρώτη του πατριαρχεία (1842-1845), ίδρυσε το 1843 θεολογική Σχολή στις εγκαταστάσεις της μονής της Αγίας Τριάδας, την οποία και εγκαινίασε το αμέσως επόμενο έτος στις 13 Σεπτεμβρίου 1844. Όλα τα κτήρια εκτός από ένα παρεκκλήσι καταστράφηκαν στο μεγάλο σεισμό που συνέβη στη Κωνσταντινούπολη στις 28 Ιουνίου του 1894 με συνέπεια να διακοπεί η λειτουργία της. Μετά από εκτεταμένες επισκευές και αναστηλώσεις από τον αρχιτέκτονα Περικλή Φωτιάδη, διάρκειας 17 μηνών, η σχολή με νέο πλέον κτίριο εγκαινιάστηκε στις 1 Οκτωβρίου του 1896. Σημαντική ανακαίνιση έγινε στη δεκαετία του ’50.

Πολλοί Ορθόδοξοι θεολόγοι, ιερείς, επίσκοποι και πατριάρχες φοίτησαν στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, συμπεριλαμβανομένου και του Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Οι φοιτητές στη Χάλκη περιλάμβαναν όχι μόνο γηγενείς Έλληνες, αλλά και Ορθόδοξους Χριστιανούς από όλο τον κόσμο, προσδίδοντας στη σχολή έναν διεθνή χαρακτήρα. Επίσης, πολλοί πατριάρχες, επίσκοποι και πρώην δάσκαλοι έχουν ταφεί σε ειδική περιοχή του κήπου.

Οι θεολογικές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν το Παρεκκλήσιo της Αγίας Τριάδoς, κοιτώνες, αναρρωτήριο, γραφεία, και την πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη η οποία κατέχει σημαντική ιστορική συλλογή βιβλίων, περιοδικών και χειρογράφων.

Το 1971 η σχολή έκλεισε εξαιτίας ενός τουρκικού νόμου που απαγόρευε τη λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων. Το 1998 η επιτροπή ιδιοκτητών της σχολής διατάχθηκε να διαλυθεί, αλλά διεθνής κριτική έπεισε την Άγκυρα να ακυρώσει τη διαταγή.

Η Χάλκη έχει λάβει διεθνή προσοχή τα τελευταία χρόνια. Τον Οκτώβριο του 1998, το Κογκρέσο των ΗΠΑ υποστήριξε την επαναλειτουργία της Χάλκης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναφέρει επίσης το ζήτημα στις διαπραγματεύσεις για την τουρκική προσχώρηση στην ΕΕ. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον επισκέφτηκε την Χάλκη στην επίσκεψή του στην Τουρκία το 1999 και ζήτησε από τον Τούρκο Πρόεδρο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ να επιτρέψει την επαναλειτουργία της σχολής.

Τον Αύγουστο του 2011, ο Τούρκος Πρωθυπουργός Ερντογάν αποφάσισε με διάταγμα ότι τα ακίνητα και τα θρησκευτικά κτίρια του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης, τα οποία κατασχέθηκαν στο παρελθόν πρέπει να επιστραφούν προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης.[1] Τον Σεπτέμβριο του 2011 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Προύσης Ελπιδοφόρος διορίστηκε Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης.

Τον Ιανουάριο του 2013, ανέφερε η τουρκική εφημερίδα Today’s Zaman ότι το τουρκικό Συμβούλιο Ιδρυματων επέστρεψε 190 εκτάρια γης πρός το ίδρυμα της Μονής της Αγίας Τριάδος. Το εν λόγω ίδρυμα είναι ο ιδιοκτήτης της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της γης βρίσκεται στο χώρο της Θεολογικής Σχολής.

Έτσι το Οικουμενικό Πατριαρχείο ελπίζει ότι οι υποσχέσεις από την τουρκική κυβέρνηση ότι θα επιτραπεί η επαναλειτουργία της Χάλκης θα τηρηθούν.

Πολλές σημαντικές προσωπικότητες της Εκκλησίας έχουν αποφοιτήσει από τη Σχολή μεταξύ των οποίων:

•ο Αιμιλιανός Λαζαρίδης, Mητροπολίτης Γρεβενών με σημαντική δράση για τον Ελληνισμό της Μακεδονίας που μαρτύρησε το 1911.
•ο Προκόπιος Ικονίου, άγιος και μάρτυρας (1923).[4]
•ο Χρυσόστομος Σμύρνης, άγιος και μάρτυρας (1922).

Η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας στη Δράμα: Θρύλοι, έθιμα και παραδόσεις.

Χρόνια Πολλά στη Δράμα και στους πυροβολητές μας.

 

Το όνομα της περιοχής είναι συνδεδεμένο με την εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας, πολιούχου της Δράμας, που υπάρχει στην περιοχή. Η σημερινή εκκλησία κτίστηκε το 1920 πάνω από τη λιμνούλα. Το ψηλό καμπαναριό της αντικατοπτρίζεται στο βυθό των νερών, στο χώρο που λένε ότι υπήρχε το παλιό εκκλησάκι.

Η παράδοση διατηρεί ακόμα τους θρύλους γύρω από το χτίσιμο της εκκλησίας. Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τους Βυζαντινούς χρόνους υπήρχε ένα εκκλησάκι στο χώρο που βρίσκεται σήμερα η λίμνη.

Οι Τούρκοι, όταν κατέλαβαν την πόλη το 1380, το γκρέμισαν και στη θέση του προσπάθησαν να φτιάξουν ένα τζαμί. Με θαύμα της Αγίας Βαρβάρας όμως, κατά την ημέρα της γιορτής της πλημμύρισε η περιοχή και το κτίσμα δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Οι κάτοικοι το θεώρησαν θαύμα της Αγίας -την οποία και ανακήρυξαν Πολιούχο της πόλης-  καθιερώνοντας από τότε κάθε παραμονή της γιορτής της, στις 4 Δεκεμβρίου, το εξής έθιμο: πολλά νεαρά κορίτσια της πόλης πήγαιναν την παραμονή της γιορτής στον εσπερινό που τελούνταν και αφού έπεφτε το σούρουπο, άναβαν κεριά στον ανατολικό τοίχο της λίμνης. Όση ώρα καίγονταν τα κεριά, οι νεαρές κοπέλες προσεύχονταν για υγεία και ένα καλό “τυχερό”, αφού η Αγία Βαρβάρα, εκτός από προστάτιδα του Πυροβολικού, ήταν και προστάτιδα των κοριτσιών που τις προφύλαγε από γλωσσοφαγιά και βοηθούσε τα τυχερά του γάμου τους. Πολλά μάλιστα από τα νεαρά κορίτσια τοποθετούσαν αναμμένα κεριά σε μικρές ξύλινες σανίδες και τα έριχναν στην λίμνη. Τότε εκφράζανε τις ευχές τους και, ανάλογα με την πορεία που θα είχε η σανίδα με τα κεριά, έβγαιναν αληθινές. Θεωρούσαν αποτυχία αν έσβηναν τα κεριά, αλλά αυτό δεν τις πτοούσε τόσο, αφού έτρεφαν την ελπίδα ότι εκείνο το βράδυ θα εμφανιζόταν η Αγία στον ύπνο τους και θα εκπλήρωνε τις ευχές τους. Την άλλη μέρα, ανήμερα της γιορτής και κοντά στο χάραμα, μαζεύονταν πάλι τα νεαρά κορίτσια στην λίμνη και αφού πλένονταν με τα νερά που θεωρούσαν ότι είχε αγιάσει η Αγία από το προηγούμενο βράδυ, καλημερίζονταν μεταξύ τους και έδιναν ευχές η μία στην άλλη. Έπειτα παρακολουθούσαν τη Θεία Λειτουργία και φεύγοντας έπαιρναν μαζί τους σε ειδικό σκεύος, λίγο από το αγιασμένο νερό της λίμνης.

(Αν σου άρεσε  αυτή η δημοσίευση, χάρισε μας ένα  like  εδώ ) 

Καραβάκια φτιαγμένα από παιδιά της πόλης.

Σήμερα, το έθιμο αυτό συνεχίζεται από δεκάδες παιδιά της πόλης. Την παραμονή της γιορτής τα μικρά παιδιά ρίχνουν καραβάκια στολισμένα με κεριά στη λιμνούλα. Γίνεται μάλιστα και διαγωνισμός και βραβεύεται το καλύτερο από αυτά.

Επίσης, το απόγευμα της παραμονής της γιορτής της Πολιούχου, δηλαδή στις 3 Δεκεμβρίου κάθε χρόνο, γίνεται λιτάνευση της Ιερής Εικόνας της Αγίας Βαρβάρας από το φερώνυμο ναό στους κεντρικούς δρόμους της πόλης.

Στη συνέχεια προσφέρεται η παραδοσιακή “βαρβάρα” (γλυκιά σούπα που μαγειρεύουν οι νοικοκυρές της Δράμας κάθε χρόνο) από την Ένωση Κυριών Δράμας και όλοι κατευθύνονται στη λίμνη, για να ρίξουν τα παιδιά τα καραβάκια τους.

Από την εξέδρα που έχει στηθεί μέσα στην λίμνη γίνεται κάθε χρόνο και η ρίψη του Σταυρού των Φώτων. Παλαιότερα, οι μπαχτσεβάνηδες (κηπουροί) και οι καραγωγείς της Δράμας παρακολουθούσαν την τελετή έφιπποι μέσα στα νερά και μετά την κατάδυση του Σταυρού έτρεχαν στους δρόμους της πόλης. Στα τέλη της δεκαετίας του ’50 το έθιμο αυτό εξέλιπε.

Η ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ

Η Αγία Βαρβάρα, ήταν θυγατέρα του φανατικού εθνικού Διόσκουρου, που το μίσος του για τους Χριστιανούς ήταν πολύ μεγάλο και τον οδηγούσε σε πράξεις εγκληματικές. Αντίθετα, η Βαρβάρα ήταν κρυφή Χριστιανή και όταν χρειάστηκε δεν δίστασε να φανερώσει το μυστικό της στον πατέρα της, αψηφώντας την οργή του. Φυσικά ο σκληρός και άπονος Διόσκουρους, τυφλωμένος από τον φανατισμό του και μη μπορώντας να την συγχωρέσει, την παρέδωσε στον έπαρχο για να την τιμωρήσει.

Ο έπαρχος θαμπωμένος από την ομορφιά της αλλά και τον θαυμάσιο χαρακτήρα της νέας, θέλησε να την σώσει. Προσπάθησε να την κάνει να αλλάξει ιδέες, αλλά μάταια. Την βασάνισε αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Τότε την έστειλε πίσω στον πατέρα της. Αυτός τυφλωμένος από το μίσος του για τους χριστιανούς, δεν μπόρεσε πια να δει τη Βαρβάρα σαν κόρη του. Κατά την κρίση του, αφού ήταν Χριστιανή, ήταν άσπονδος εχθρός και έπρεπε να εξοντωθεί.

Έτσι αποφάσισε να αποκεφαλίσει με τα ίδια του τα χέρια την Βαρβάρα. Κατά την παράδοση, ενώ το ξίφος του πατέρα της έκοβε το κεφάλι της, η Θεία Δίκη, με μορφή κεραυνού έκαψε τον άσπλαχνο πατέρα. Αυτόν τον τιμωρό κεραυνό, συμβολίζουν τα πυρά του πυροβολικού μας, κι έχουν ως προστάτιδα την Αγία Βαρβάρα.

Επίσης η Αγία Βαρβάρα είναι προστάτιδα και των παιδιών και τα φυλάει από τις κακές παιδικές αρρώστιες, όπως την βλογιά και άλλες. Για να την “γλυκάνουν” σε πολλά μέρη του τόπου μας την ημέρα της γιορτής της προσέφεραν μελόπιτες ή κολυβόζουμο, που στην Θράκη τόλεγαν “ΒΑΡΒΑΡΑ”. Το έθιμο πανάρχαιο και θυμίζει την πανσπερμία. Στους Χριστιανούς η παρασκευή της “Βαρβάρας” καθιερώθηκε από το εξής περιστατικό.

Ο  νους του Διόσκουρου, είχε συλλάβει ένα αποτρόπαιο σχέδιο για την εξόντωση των Χριστιανών της περιοχής του. Κάλεσε όλους τους αρτοποιούς της περιοχής του και τους έδωσε εντολή να βάλουν δηλητήριο στο ψωμί που θα παρασκεύαζαν και οι πωλητές τροφίμων στα τρόφιμα που θα πωλούσαν.
Το μυστικό αυτό το έμαθε η κόρη του η Βαρβάρα, και ειδοποίησε τους χριστιανούς να μην αγοράσουν ψωμί και τρόφιμα, και να πορευτούν με τα υπολείμματα που είχαν στα σπίτια τους. Έτσι κάθε Χριστιανική οικογένεια μαγείρεψε ότι πρόχειρο της βρέθηκε στο σπίτι. Επειδή όμως τα τρόφιμα που τους είχαν απομείνει ήταν πολύ λίγα και κάθε είδος από μόνο του δεν έφτανε για μια σωστή μαγειριά, έβαλαν στην κατσαρόλα λίγο από όλα. Δηλαδή, λίγο στάρι, μερικά φασόλια, κουκιά, σταφίδες και ότι άλλο σχετικό είχαν, κι όλα μαζί τα μαγείρεψαν. Ετσι χάρη στη Βαρβάρα σώθηκαν και από τότε σε ανάμνηση αυτού του περιστατικού καθιερώθηκε στη γιορτή της να μαγειρεύουν το παρασκεύασμα αυτό που είναι γλυκό και φαγητό μαζί και λέγεται Βαρβάρα.

(Αν σου άρεσε  αυτή η δημοσίευση, χάρισε μας ένα  like  εδώ ) 

Source: Η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας στη Δράμα: Θρύλοι, έθιμα και παραδόσεις – DRAMAnia.gr

 

Η Λατρεία της Παναγίας: Η σημασία των εκδηλώσεων του Δεκαπενταύγουστου 

Τα θρησκευτικά πανηγύρια είναι από τα εθιμικά εκείνα στοιχεία που έχουν αντισταθεί περισσότερo στο χρόνο, ανεξάρτητα από τις διαφοροποιήσεις που έχουν υποστεί. Έτσι μεγάλα πανηγύρια στον ελληνικό χώρο, όπως εκείνα της Παναγίας του Δεκαπενταύγουστου και της Αγίας Παρασκευής (26 Ιουλίου) κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού αποτελούν ευκαιρίες, εκτός από την έκφραση του θρησκευτικού συναισθήματος, για κοινωνική συναναστροφή, εμπορικές  πράξεις και  συμφωνίες, διασκέδαση και επι-στροφή των αστών και των ξενιτεμένων συντοπιτών στην ιδιαίτερή τους πατρίδα.

Ορισμένοι τόποι λατρείας, όπως της Παναγίας στην Τήνο, της Εκατονταπυλιανής  στην Πάρο, της Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό, της Παναγίας Σουμελά, του αγίου Ραφαήλ στη Μυτιλήνη, του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα, του Αγ. Γεράσιμου στην Κεφαλονιά, της Μυρτιδιώτισσας στα Κύθηρα κ.ά. και τα αντίστοιχά τους πανηγύρια πανη-γύρια αποτελούν «προσκυνήματα» πανελλήνιας εμβέλειας. Όμως τόσο αυτά τα πα-νελλήνια προσκυνήματα, όσο και τα μικρά τοπικά πανηγύρια έχουν την ίδια θρησκευτική και επικοινωνιακή σημασία και βαρύτητα.

Ανάμεσα σ’ αυτά τα πανηγύρια ξεχωρίζουν εκείνα της Παναγίας, αφού στην …αυλή της συγκεντρώνονται σαν τα διασκορπισμένα στα πέρατα της γης αδέρφια για να  προσκυνήσουν στη χάρη της, αλλά και να συναντηθούν με αγαπημένα πρόσωπα, που λείπουν καμμιά φορά πολλά χρόνια στην ξενιτειά, να (επι-)δείξουν την επιτυχία τους στον κοινωνικό και οικονομικό τομέα με την προσφορά ταμάτων στην Παναγία, το ξόδεμα χρημάτων στα όργανα   στο χοροστάσι, το ντύσιμο και το αυτοκίνητο, αλλά ακόμη και την μεγάλη περιουσία του ο καθένας, τη φαμίλια του.

Να πούμε για την Παναγιά σήμερο  στην αυλή της ξενιτεμένοι ήρθασι και φίλοι στη γιορτή της..

Γιατί,  ενώ υπάρχουν σήμερα πολλοί και διάφοροι τρόποι να δείξει ο καθένας το βιός του το πανηγύρι παραμένει ο χώρος και ο χρόνος  που θα βρεθούν όλοι μαζί και θα συνεκτιμήσουν τις προόδους τους και θα σχολιάσουν την κατάσταση  του καθενός χωριστά αλλά και του συνόλου.

Η Παναγία κατέχει, όπως ήδη αναφέρθηκε, ξεχωριστή θέση μεταξύ των μορφών της ελληνικής λαϊκής λατρείας. Η Καταπολιανή ή Εκατονταπυλιανή, η Μεσοσπορίτισσα (21 Νοεμβρίου), η  Αποσοδειά (8 Σεπτεμβρίου), η Ευαγγελίστρια (25 Μαρτίου), η Παναγία του Δεκαπενταύγουστου (Κοίμηση της Θεοτόκου, 15 Αυγούστου)  κ.ά. είναι μερικά από τα πανηγύρια της Παναγίας, μητέρας του κόσμου και πηγής της ζωής. Ο λαός εκφράζει αυτή την ιδιαίτερη προτίμηση με τη χαρακτη-ριστική παροιμιακή φράση: Ας μ’ αγαπάει η Παναγιά , κι ας με μισούν οι άγιοι, με την πεποίθηση ότι έχει μεγαλύτερη δύναμη  αλλά και κατανόηση από όλα τα άλλα πρόσωπα της χριστιανικής λατρείας.

Θεοτοκωνύμια

Μια ενδεικτική αλφαβητική ταξινόμηση του γλωσσικού πλούτου που αναφέρεται στην Παναγία και αντανακλά τη θέση της στη συνείδηση και την ψυχή του ελληνικού λαού μας έδωσε μια σειρά από Επώνυμα της Παναγίας, που εκφράζουν  αυστηρή και ταυτόχρονα τρυφερή ευλάβεια και πίστη (Γαλήνη, Υπακουή, Σκέπη), οικειότητα, (Κιουρά, Γριά Κερά), αλλά και φόβο, σιγουριά για την προστασία (Θαλασσίτρα, Πολεμίστρια, Του Χάρου). Συχνά, βεβαίως η Παναγία παίρνει το όνομά της από τον τόπο ή τον κτήτορα-ιδιοκτήτη της εκκλησίας:  Αγιάσος, Βρυσανή, Αμπελακιώτισσα, Βλαχερωνίτισσα, Καταπολιανή, Προυσσιώτισσα, Σουμελά κ.ά.

Ενδεικτικά προσωνύμια της Παναγίας

Αγιά, Αγιάσος, Αγιοσορίτισα (Κων / πολις), Αγιονορίτισσα (Κων/πολη),  Αγρι-διώτισσα, Αθηναία, Ακαδημιώτισσα, Ακάθη, Ακοή, Ακρωτηριανή (μεσαιων. Ηρακλείου), Αλευρού (κτητ. Από τινος Αλευρά), Αμοργιανή, Ανα-φωνήτρια (Ζάκυνθος), Απανωχωριανή, Αργοκοιλιώτισσα, Αρκουδιώτισσα, Αγ. Γαλήνη, Αργυροκλειδούσα, Αγ. Απακοή, Απακοή, Αγία Σκέπη, Αγία Λαύρα (Κοίμηση)

Βαγγελίστρα (Τήνος, Μύκονος), Βρυσανή, Βαρκιώτισσα, Βροντούσα, Βροντιανή, Βλαχέρνα (μεσ.)  Ηρακλείου, Βλαχερωνίτισσα Κων/πολη και στην Κρήτη,

Γαλήνη (μεσ.) Ηρακλείου, Γαλακανή (Κάλυμνος), Γιάτρισσα, Κεραψηλή (Κάλυμνος) Γλαστριανή (από τινος Γλαστριανού) Μύκονος, Γλυκογαλούσα, Γαλατού, Γλυκοφιλούσα, Γκρεμνιώτισσα, Γουμένισσα, Γρυλού, Γαλατιανή, Γοργοπάκουος (μεσ.) Ηρακλείου, Γριά Παναγιά, Μύκονος Παράβλ. Γρε Κυρά Κισάμου.

Διασώζουσα, Δραπανιώτισσα Κεφαλληνία

Εκατονταπυλιανή, Εύρεση, Εψιμιανή, Ευαγγελισμός, Ευαγγελίστρα, Ελεούσα (μεσ.) Ηρακλείου και Ήπειρο.

Ζωοδόχος Πηγή,

Θαλασσίστρα, Θαλασσίστρα, Θαλασσιώτισσα (Μήλος), Θαλασσομάχισσα (μες.) Ηρακλείου,  Θεοτόκος, Θεοσκέπαστος (μεσ. Ηρακλείου), Θρονιώτισσα, Θυμια-νή,

Καλαβρέζα (Κεφαλληνία)  Καλαμιώτισσα (μεσ. Ανάφης), Κακοπετριανή, Καλό-πετρα, Καρδιανή (Τήνος, Μύκονος, παράβλ. Καρδιώτισσα Κρήτης), Καταφυγή (μεσ. Ηρακλείου), Κεραπολίτισσα (Φουρνές Μεραμπέλλου Κρήτης),  Κεχριωνί-τισσα (Κεφαλληνία), Κόκκινη, Κυκκώτισσα, Κατευοδώτρα(Σκιάθος), Κουνί-στρα (Σκιάθος), Κοίμησης Θεοτόκου, Καστριανή, Κανακαριώτισσα, Κιουρά των Αγγέλων (Μύκονος, Ζάκυνθος. Βλ. και Κυρία των Αγγέλων), Κουμαρού (23 αυγ. Μύκονος), Κουνίστρα (Σκιάθος), Κρεμαστή (Ρόδου), Κρητικιά (Μονεμβασία), Κυρία των Αγγέλων (μεσ. Ηρακλείου), Καταπολιανή, Κανάλα, Καλαμιώτισσα, Κιτριανή, Καρδιώτισσα, Κεφαλαριώτισσα (Άργος), Κρουσταλλένια, Κριτσιώ-τισσα, Κυριότισσα (Κων/πολη), Κερά (Αθήνα), Κερά Καντήλη (Αθήνα), Αγία Κιουρά (Αθήνα), Χρυσοσπηλιώτισσα (Αθήνα, Π. η Βλασσαρού (Αθήνα),

Λαμπρινούσα, Λεμονήτρα (8 Σεπτ.,Τήνος, Μύκονος), Λεμονήτισσα, Λεούσα,  Λιόκαλη (Σέρρες), Λογγοβάρδα, Λιμνιώτισσα (τοπων. Μύκονος), Λουλουδιανή (μεσ. Ηρακλείου), Λυμπιανή (Πάνω στον Όλυμπον, όρος, Σκύρος)

Μανωλίτισσα (μεσ. Ηρακλείου), Μυρτιδιώτισσα, Μετοχιώτισσα, Μεγ. Παναγιά Μητρόπολις,  Μύκονος), Μεσαμπελίτισσα (τοπ. Χανιά(κατά Μπουκαλήν, 17ος αι.),  Μισοχωριανή (εξωκκλήσιον εις τα Μεσόχωρα, Σκύρος), Μούσαινα (νεκρο-ταφείο, Μύκονος), Μουσταπίδαινα (εις ελαιώνα Αττικής), Μουρακουλόζα, Μεγαλόχαρη, Μεγαλομάτα, Μαλαματένια, Μπρουσιώτισσα (22 Αυγ.)Στην Ακαρνανία

Νεαμονίτισσα,

Ξένη (Κυρά Ξένη),

Οδηγήτρα, Ολυμπιώτισσα (Ελασσόνα)

Πανάχρα (Μύκονος, πρβλ. Πανάχραντη Κων/πολης), Πανάχραντος, Παντάνασσα (μεσ. Ηρακλείου, Μύκονος, Μυστράς), Πανύμνητος (μεσ. Ηρακλείου, Μύκονος), Παραπορτιανή (στο παραπορτίδι του Κάστρου, Μύκονος), Παν. Η Ξυδού (Κηφισιά)Παν. Στις Μενετες, Π. του Μαχαιρα, Π. η Πρέκλα, Π. Στο Πυργί, Π. στην Κεχριά, Π. του Ντομάν, Π. Πολεμίστρα, Παπαμελέτη, η Λειβαδιώτισσα, η Διγενή, η Πορταρίτσα, η Κυρά, η Τσαμπίκα, της Πέτρας, η Γοργόνα, του Κάστρου, των Καστριανών, Πισκοπή, στην Περίσσα, Πλατσανή, του Λειβαδιού, της Καλαμωτής, η Σέργαινα (Τρύπα), η Ντινιούς, του Νίκους, του Πάγου, η Απεραθίτισσα, η Φιλωτίτισσα, του Ημπορειού, η Ποταμίτισσα, η Καθολική, Πρωτόθρονος, Πικριδιώτισσα, Περδικολόγισσα, Η Λέφαινα, του Μουντέ, η Φιδού, των Κρίνων, του βουνού, Πέρα Παναγιά, Παντάνασσα,  η Σκιαδενή, Π. Κεχροβουνίου, Παναγίτσα, Π. της Μακροφτελιάς, Π. στους Λειψούς, του Χάρου, η Μαύρη, του Σταυρού, Παραμυθιά,  Παρηγορίτισσα (¨Αρτα), Περβολιώτισσα (Κέρκυρα), Παλιοκαστρίτσα (Κέρκυρα), Παλιουριώτισσα (Ήπειρος), Παμμα-κάριστη (Κων/ πολη), Περίβλεπτη (Ήπειρος)  και Περιήβλεπτος (μες. Ηρα-κλείου), Πολίτισσα (μεσ. Ηρακλείου), Πυργιανή (Μύκονος), Πισοτοιχιώτισσα (μεσ. Ηρακλείου), Πονολύτρια, Πορταϊτισσα (Μονή Ιβήρων), Πυργιώτισσα (κατ’ απ’ την Ακρόπλη στο Πυργί, Αθήναι),

Ρόδον το Αμάραντον (Μύκονος)

Σπηλιανή, Σκινιώτισσα (τοπ. Κίσαμος Κρήτης), Σκορδυλλιανή, Σκουλουδού (Μύκονος), Σπηλιώτισσα (μέσα σε σπηλιά, Σκύρος), Σωτείρα (Αθήνα)

Παν. Ταραφώνας (Λακωνία), Τουρλιανή (Μονή, τοπ. Μύκονος), Τροωδίτισσα, Τραχωνίτισσα, Τελωναριά (Από καλόγρια που την έλεγαν έτσι, Μύκονος), Τριμάρτυρος (μεσ. Ηρακλείου)

Υπαπαντή

Φανερωμένη (μεσ. Ηρακλείου, Μύκονος, Σκύρος), Φιλέρημος (Ρόδος), Φανα-ριώτισσα, Φουρτούνια (Παναγία στα τοπων. Σκύρος), Φυλακτωμένη

Χιλιαρμενίτισσα (από παραδόσεις σχετικές, Κρήτη), Χρυσοπηγή (Σκύρος), Χοζο-βιώτισσα, Χρυσοκελλαριά (Μεσσηνία-Κορώνη), Χρυσοσκαλίτισσα, Χρυσοκα-στρίτισσα (Αθήνα), Χαρτωμένη, Χωστή (μες. Ηρακλείου),
Ψυχοσώστρα (μεσ. Ηρακλείου).

Παραδόσεις για την Παναγία

Είναι γνωστό ότι οι παραδοσιακοί οικισμοί δημιουργούνται συνήθως γύρο απο κάποιον ιερό χώρο αφιερωμένο στο θεό,  όπου κτίζεται ναός και τελούνται οι θρησκευτικές τελετουργίες. Κατά την αρχαιότητα  οι πόλεις ιδρύονται από τους θεούς ή τους καταγόμενους από αυτούς (ημίθεους) και προς τιμήν τους κτίζονται ναοί και βωμοί.

Οι χριστιανικοί ναοί, σημείο αναφοράς σ’ ένα οικισμό,  ιδρύονται  σε κεντρικό σημείο του, που επιλέγεται συχνά από τον ίδιο τον άγιο στον οποίο αφιερώνεται. Οι διηγήσεις για θαυμαστές εμφανίσεις εικόνων αγίων στο όνειρο  κάποιων ανθρώπων «καθαρών» δηλ. αγνών για να υποδείξουν το χώρο στον οποίο επιθυμούν να κτιστεί ο ναός τους είναι πολλές και διαδεδομένες σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο.  Την προτεραιότητα στις θαυμαστές αυτές εμφανίσεις έχει η Παναγία,  πρόσωπο  αγαπητό και οικείο συνδεδεμένο με την καθημερινή ζωή των πιστών.

Η Παναγία και ο άγιος Γεώργιος, επίσης αγαπητό και οικείο πρόσωπο, συνδέονται με μια σειρά παραδόσεων που αφορούν στην ίδρυση ναών  και στη συνέχεια οικισμών γύρω από  αυτούς.  Σύμφωνα με τις σχετικές παραδόσεις, συνήθως η εικόνα της Παναγίας εμφανίζεται επίμονα σε επίκαιρο σημείο και απαιτεί, συχνά  δέρνοντας τον δύσπιστο και ανυπάκουο πιστό, να χτιστεί εκκλησία στη χάρη της, στον τόπο εμφανίσεως της εικόνας. Η παραβίαση της επιθυμίας της προκαλεί την αντίδρασή της με μετακίνηση ή εξαφάνιση της εικόνας …

«Εδώ θέλει η Παναγία, εδώ εφανερώθη».

«Η Παναγία η Καρδιώτισσα στο Ρέθυμνο δεν θέλησε να μείνη στην εκκλησία και ξαναγύρισε στο βράχο, όπου την είχαν πρωτοβρεί τα τσομπανόπαιδα. Οι καλόγεροι ξανάφεραν την εικόνα στο μοναστήρι και για να μη φύγη κουβάλησαν την πέτρινη κολώνα-δυό μέτρα ψήλος-που είχε φέρει από την πόλη η ίδια η Παναγιά και την δέσανε εκεί με αλυσίδες. Πάνω της είναι περασμένη η αλυσίδα με κρίκους, με την οποία δέσανε οι καλόγεροι την Παναγιά… Η Παναγιά έσπασε τις αλυσίδες κ’ έφυγε σε άγνωστους τόπους» (Αλεξ. Κ. Χατζηγάκη, Εκκλησίες Κρήτης, Παραδόσεις…Ρέθυμνο).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Παναγία η Κουνίστρα της Σκιάθου στην οποία ο Παπαδιαμάντης αφιέρωσε  ένα τρυφερό ποίημα:

Στην Παναγία τήν Κουνίστρα

Εις όλην την Χριστιανοσύνη
μια είναι μόνη Παναγία αγνή,
κόρη παιδίσκη, Άσμα των Άσμάτων,
χωρίς Χριστόν, θείο παιδί, στά χέρια,
και τρεφομένη με αγγέλων άρτον!..

Εσύ’ σαι η μόνη Παναγία Κουνίστρα,
που εφανερώθης στης Σκιάθου το νησί,
εις δένδρον πεύκου επάνω καθημένη,
κ’ αιωρουμένη εις τερπνήν αιώραν,
όπως αι κορασίδες συνηθίζουν…

Εφανερώθης, κι όλος ο λαός
μετά θυμιαμάτων και λαμπάδων
εν θεία λιτανεία σε παρέπεμψε –
κ’ εσήκωσεν ωραίον λευκόν ναόν,
που με πιατάκια ελληνικά σου στόλισε!..

Κι όλος ο ήλιος έλαμπεν εις τον ναόν σου,
και φως τον πλημμυρούσε μαργαρώδες,
όλα τ’ άστέρια εφεγγοβολούσαν,
και η σελήνη εχάιδευε γλυκά
τα απλά της εκκλησίας σου καντιλάκια !..

Κ’ είδες, η Κόρη, του λαού την πίστιν,
είδες και την πτωχείαν κ’ ευσπλαχνίσθης,
όπως το πάλαι είχε σπλαχνισθή ο Υιός σου
τους προγόνους του ίδιου του λαού,
ως πρόβατα μη έχοντα ποιμένα…

Κι άρχισες να γιατρεύης τους αρρώστους
και να γιατρεύης τους δαιμονισμένους –
που ήρχετο ώρα κ’ εις τους τοίχους εχτυπώντο
με φοβερόν συγκλονισμόν –
κι άρχισες, θεία, να θαυματουργής!..

Κ’ η χάρη σου ξαπλώθηχε ως τα πέρατα
του ειρηνικού νησιού της Σκιάθου –
ω Παναγιά μου, κόρη πάναγνη, καλή!
…Κ’ ίσως να φτάση κι ως εμένα και ν’ απλώση
γαλήνη στην ψυχή μου, την αμαρτωλή…

Η Στράτα της Παναγιάς

Μια παράδοση για το ακρωτήριο Δρέπανο γνωστό στους κατοίκους της περιοχής και ως Στράτα της Παναγιάς (τοπων.) αναφέρεται στην επιθυμητή  ζεύξη του κόλπου, προκειμένου να γίνει εύκολο το πέρασμα στην απέναντι ακτή, χωρίς τη βοήθεια των καϊκιών (περαμάτων) που κόστιζαν πολύ και δεν ταξιδεύουν με κάθε καιρό. Η παράδοση,  λοιπόν, αναφέρει:
«Μεταξύ των χωριών Ψαθοπύργου και Θεοφίλου Πατρών, επί της σιδηροδρ. Γραμμής Αθηνών –Πατρών. Εκ της παραλίας της εγγύς του Θεοφίλου η Παναγία ως άγνωστος γυναίκα παρακάλεσέ ποτε διερχόμενον επιβατικόν καϊκι (πέραμα) όπως παραλάβει και την διαπεραιώσει εις την απέναντι ακτήν της Ναυπάκτου. Του πλοιάρχου αρνηθέντος, η Παναγία εγέμισε εντός της θαλάσσης την ποδιάν της με χώμα και επροχώρει εντός της θαλάσσης ρίπτουσα εκ της ποδιάς της χώμα. όπου έπιπτε το χώμα, ευθύς εγένετο ξηρά. Φοβηθείς ο πλοίαρχος μήπως γεφυρωθεί ούτω η ακτή της Πελοποννήσου (Θεοφίλου) με την ακτήν της Στερεάς (Ναυπάκτου) και επομένως αχρηστευθεί το επάγγελμά του, διέταξε και παρέλαβον την άγνωστον εις το καϊκι, οποότε και εννόησαν περί ποίας γυναικός επρόκειτο. Ούτως εσχηματίσθη το ακρωτήριον Δρέπανον κοινώς της Παναγιάς η Στράτα. Ταύτα κατά την παράδοσιν» (ΚΛ. Αρ. 1460, σ. 152 .Κ. Σταυρόπουλος, Αιτωλία, 1927)  Ήξερε άραγε η Παναγιά πόσο θ’ αργούσε η ζεύξη του Πατραϊκού…..

Η Παναγία η Νεράιδα

Παναγία της Καλαμπάκας

Στη Βεντίστα φαντάζει μια μαύρη σα σύννεφο πέτρα, που οι χωριανοί νοματίσανε έτσι: Κιάτρα νιάγκα [άσπρη πέτρα]. Λένε πως πάνω στην πέτρα, είδανε να κάθηται μιά όμορφη ασπροντυμένη γυναίκα. Οι χωριανοί λένε πως η γυναίκα αυτή είναι η Παναγία που έρχεται και στέκει εκεί για να προστατεύει το χωριό, ένας τσιοπάνης, όμως έλεγε πως  είναι κάποια Νεράιδα (Αλεξ. Κ. Χατζηγάκη, Παραδόσεις τ’Ασπρο-ποτάμου, Τρίκαλα, 1948, σ. 59,αρ. 117).

Όσοι ήταν βαρειά άρρωστοι τους εσήκωνε και στον αέρα. Έκανε πολλούς καλά…

«Η Παναγία η Φανερωμένη εφανερώνονταν στον ύπνο τους. Πιο παλιά είχαμε μια θαυματουργή εικόνα, ύψους κοντά ένα μέτρο. Επήγαινες κοντά, έκανες το σταυρό σου και μόλις έσκυβες να την προσκυνήσεις σε τραβούσε επάνω της σα μαγνήτης. Όσοι ήταν βαρειά άρρωστοι τους κολλούσε επάνω της, μάλιστα μερικούς τους εσήκωνε και στον αέρα. Έκανε πολλούς καλά. Δυό φορές ήρθαν να μας σφάξουν οι αντάρτες και αυτή εγλύτωσε το χωριό (Περιοχή Φλωρίνης)

Παναγιά του Χάρου ή των Κρίνων

Στους Λειψούς  υπάρχει η Παναγιά του Χάρου ή των Κρίνων: Πρόκειται για την Παναγία του Πάθους που γιορτάζεται στις 23 Αυγούστου. Η παράδοση λέει ότι μιά κοπέλλα στόλισε μιά χρονιά την εικόνα της Παναγίας με άσπρους κρίνους. Οι κρίνοι ξεράθηκαν και την επόμενη χρονιά έβγαλαν μπουμπούκια την ημέρα του  πανηγυ-ριού. Το θαύμα γίνεται μέχρι σήμερα».

Θαλασσομάχισσα

“Ήσανε τρεις αδερφές. Αυτές εκαλογέρευαν κι ανεβαίνανε καθημερινώς στην Πανα-γία του Κάστρου ν’ανάψουνε τα καντήλια. Ηκούσανε περπατησιές και τρανταγμό στο τέμπλος της εκκλησιάς. Γυρίσανε να δούνε και θωρούνε την εικόνα της Παναγίας κ’ετρέχανε τα μάτια της. Μιά αδελφή ’πό τις τρεις ’ρώτησε την Παναγιά:

-Πού ’σου ’να, Κυρά μου, κι είσαι κουρασμένη πολύ;

Τη νύχτα που κοιμούντανε η καλογρά βλέπει την Παναγία στον ύπνο της και την έσπρωξε και της λέει:

– Με ρωτούσες το πωρνό πού ήμουνα. Αν ήξερες πού ’μουνα! Ήμουνα στη Ρουσία. Εκειά εκιντύνευγε του Χαραμή το καράβι, τριαντατρία άτομα ήσανε που πασκίζανε να σωθούνε. Με παρακαλούσανε για να τως βηθήσω, αλλά δεν μπορούσα να τως κάμω τίποτα.

Σε λίγες μέρες ήρθαν τα γράμματα ότι το καράβι αυτό χάθηκε [ΚΛ, αρ. 2279, σ. 473 (Λέρος)

Τούρκοι και Ρωμιοί

Η Παναγιά η Σαρατσήνα: Έχομε ένα εξωκκλήσι ανατολικά της Άρνισσας της Παναγίας και εορτάζει της Ζωοδόχου Πηγής. Η Παναγία αυτή είχε παρουσιασθεί σ’ ένα Τούρκο που λεγόντανε Καντρή στο όνειρό του. Του είπε: “Να πας στο τάδε μέρος, εκεί όπου είναι το εκκλησάκι, αυτό το μέρος λέγεται Σαρατσήνα. Θα βρης αμυγδαλιά και θα σκάψης ανατολικώς εννιά βήματα και θα με βρεις μέσα. Και όπως πήγε και τη βρήκε. Αυτός με την πρώτη μέρα που του είπε η Παναγία δεν επήγε. Μετά δυο-τρεις βραδυές πάλι παρουσιάστηκε και του είπε:  “Γιατί δεν πήες Καδρή-αγά όπου σου είπα;” Λέει αυτός: “Είμαι φτωχός και είμαι Τούρκος”. Θα πας να πάρεις ένα από τα Ξανθόγεια (χωρίον ΒΑ της Αρνίσσης. Παλαιότερον ελέγετο Ροσίλοβο) και θαπάτε οι δυό σας.

Και όπως πήγε αυτός, βρήκε τον άνθρωπο κι επήγαν κι έσκαψαν εκεί και βρήκαν μια εικόνα κι ένα μνήμα μεγάλο με ρούχα δεσποτικά.

Την Τρίτη βραδυά που επήγε η Παναγία  να του πει να πάει να σκάψει η παναγία του παρουσιάσθηκε όταν ήτο ξυπνητός και εμιλούσαν μαζί.

Η γυναίκα του Τούρκου ήκουσε την ομιλία και τον ρώτησε με ποιά μιλούσε (σ. 1150

Λέει της. “Μιλούσα με την Παναγία”. Αυτή τον κοροίδεψε: “Η Παναγία θα παρουσιασθεί σ’ έσένα τον Τούρκο;” Την άλλη βραδυά πάει η Παναγία και την αρχινάει και την βασάνιζε. Ύστερα επίστεψε και αυτή. Έτσι έκτισαν εκεί το εκκλησάκι.
[Η ιστορία αυτή είναι γεγονός. Το διηγήθκε ο ίδιος ο Καδρή αγάς ο οποίος έφυγε από την Αρνισσα Πέλλης το 1922).

Ο Eπιτάφιος της Παναγίας

Στα νησιά επικράτησε το έθιμο της κατασκευής επιταφίου της Παναγίας. Πρόκειται για κατ’ αναλογίαν προς τον Επιτάφιο του Χριστού συνήθεια, η οποία ωστόσο δίνει την ευκαιρία εκφράσεως και με αυτόν τον τρόπο της τρυφερότητας και της οικειότητας που νιώθει ο λαός για τη Μητέρα Παναγία.

Έτσι στην Κοίμηση της Παναγιάς στο Καταφύγιο Κακαρόκαμπου στην Ικαρία στολίζουν επιτάφιο οι γυναίκες και μοιρολογούν με τραγούδια και προσευχές:

Κάτω στην Ιερουσαλήμ και στου Χριστού τον τάφο

Η Παναγιά καθόντανε μόνη και μοναχή της

Την προσευχή της ήκανε για τον μονογενή της.

Ακούει οχλές και ταραχές και σύγχυσες μεγάλες

Βγαίνει στο παραθύριν της, να δει την γειτονιά της…

Στην Πάτμο  το Δεκαπενταύγουστο γιορτάζει η Παναγία του Γερανού :

Στην Παναγιά του Γερανού χορεύουν τ’άστρα τ’ουρανού

Και στην Κυραλεούσα πέρδικες χοροκρατούσαν.

Περιγραφή του επιταφίου και της γιορτής της Παναγίας στους Παξούς περιλαμβάνει ο αειθαλής συντ. Καθηγητής της Λαογραφίας και Πρόεδρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας Δημ. Λουκάτος στο χειρόγραφο της αποστολής του το  1957:

«Το πανηγύρι της Παναγίας, εδώ στο νησί [του αγίου Νικολάου] έχει μεγάλη κτηματική περιουσία, που την άφησε κάποιος, κι έδωσε εντολή, κάθε της Παναγίας (15 Αυγούστου) να σφάζουνε 3 βόδια, να τα βράζουνε ολονύχτιο σε καζάνια. Η εκκλησία δίνει τα λεφτά, παραγγέλνουνε οι επιτρόποι να φέρουνε 3 βόδια ζωντανά (ή σφαμένα) τα σφάζουνε ή τα πάνε από βραδύς στο νησί. Έχουνε μαγειρείο, τραπέζια, πάγκους, βουτσί με κρασί, ψωμί. Τα σφάζουνε το πρωί, το απόγιομα τα κόβουνε μερίδες και τα βράζουνε όλη νύχτα (ως 3 καζάνια μεγάλα, πάνου σε 3 θήκες). Αρχινάει το εσπερινό και τη νύχτα, 2 ώρες από τα μεσάνυχτα ο παπάς αρχινάει κι άλλη λειτουργία και το πρωί πάλι γίνεται η λειτουργία του πανηγυριού. Ο κόσμος κάθεται και τρώει από τα μεσάνυχτα ως τις 12 το μεσημέρι ανήμερα. Από κει και πέρα, στοπ. Μερικές φορές δε φτάνουν όλα τα βόδια. Κάθεσαι στο τραπέζι και έρκονται με τα σκουτελάκια (μαγένια) και σου βάνουνε μπροστά σου οι σερβιτόροι το δικό σου. Έχουνε κι ένα βουτσί με κρασί στην άκρη, όπου πας και σου δί-νουνε. Καΐκια πάνε κι έρχονται όλη μέρα (Λευκίμη, Πάργα, Κέρκυρα, Πα-ξοί).  «Στη μέση της εκκλησίας ο επιτάφιος της Παναγίας στολισμένος με μυρωμένα λουλούδια. Σκύβουν όλοι και προσκυνούν με μεγάλη ευλάβεια».

Παναγιά  η Σπηλιανή (Μανδράκι Νισύρου)

Το πανηγύρι της Παναγίας διαρκεί εννιά ημέρες. Από 6-15 Αυγούστου. Στις 6 Αυγ. Γινόταν το άλεσμα του σιταριού στους χερόμυλους. Την ίδια μέρα αρχίζει το «Νιάμερο». Το νιάμερο είναι 300 μετάνοιες που κάνουν κάθε μέρα επί εννιά ημέρες. Οι γυναίκες «τάσουν»  να κρατήσουν το Νιάμερο. Οι μετάνοιες γίνονται μπροστά στην εικόνα και ψάλλουν:
Καλόν ’νεν  τ’άγιος ο Θεός
Καλό ’νεν κι ας το πούμε,
Οπού το λέει σώνεται
Κι οπού το ’κούει ’γιάζει
Κι οπού το καλοφουγκρασθεί
Παράδεισο λαβαίνει,
Παράδεισον και λουτουργιά
Μεσ’ τ’άγιο μοναστήρι. Εκεί Αγγέλοι λουτρου’ούν
Κι οι Αποστόλοι ψάλλουν

Στη μέση στέκει ασώματος
Και το χαρτί νεγνώνει.
Ποιός έχει πόδια να σταθεί
Και χέρια να τανύσει
Και στόμα ν’  απηλοηθεί
Στην φοβερά την κρίση…….
Κι ακόμη:
Τελείωσε το νιάμερο με ευλογία μεγάλη,
Του χρόνου νά ’μαστε καλά, κόρες, να ρτούμε πάλι.
Τέλεψαν οι μετάνοιες μας, ίδρως πολύς εχύθη
Σ’όλες τις ’νιαμερίτισσες  η Παναγιά ευχήθη.
Στο μεταξύ προετοιμάζεται η εκκλησία και τα σπίτια  με το ασβέστωμα ακόμη και των σκαλοπατιών της Παναγίας.

Το πρωί της γιορτής χτυπούν οι καμπάνες για να χαιρετίσουν τους προσκυνητές. Τα παιδιά αποβραδύς θα μαζέψουν ξύλα για το μαγείρεμα της ροβυθάδας  που προσφέρεται ως νηστίσιμο την παραμονή. Συγκεντρώνονται τα ταξίματα για το τραπέζι της γιορτής. Όσοι έχουν πρόσφατο πένθος δεν κάθονται στο τραπέζι. Σ’αυτούς η Επιτροπή στέλνει φαγητό στο σπίτι. Την παραμονή γίνεται εσπερινός όπου όλες οι ’νιαμερίτισσες παίρνουν μέρος και στολίζουν το κόλλυβο της Παναγίας. Το βράδυ μαζεύονται όλοι στο παλιό δημοτικό σχολείο και παρακάθονται σε τραπέζι. Την επομένη, μετά τη λειτουργία, γίνεται λιτάνευση της εικόνας η οποία κατεβαίνει τα σκαλοπάτια και φθάνει στο δημοτικό σχολείο όπου είναι η Τράπεζα και τοποθε-τείται προσωρινά στο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννου και το μεσημέρι πάλι στην Τράπεζα για να ευλογήσει το τραπέζι. Το φαγητό είναι πατσάς και κρέας με πατάτες .
Το βράδυ θα γίνει ο χορός της «Κούπας» Οι κοπέλες χορεύουν το νισύρικο χορό «εμπρός» που οδηγούν άντρες και ρίχνουν χρήματα στην κούπα, τα οποία χρησι-μοποιούνται για τις ανάγκες της μονής.

* Η Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη είναι τ. Διευθύντρια, επιστ. συνεργάτις Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. 

 

 

Source: Η Λατρεία της Παναγίας: Η σημασία των εκδηλώσεων του Δεκαπενταύγουστου

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΘΡΗΣΚΕΙΑ. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Leave a Comment »

Ενα με την εθνική ταυτότητα η Ορθοδοξία

Περισσότεροι από τους μισούς Ελληνες, το 54%, συνδέουν την εθνική τους ταυτότητα με την Ορθοδοξία, σύμφωνα με έρευνα του ινστιτούτου Pew Research Center. Η Ελλάδα εμφανίζεται να κατέχει το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως.

Ειδικότερα, δημοσκόπηση του Pew Research Center -θεωρείται κορυφαίο σε θέματα θρησκείας- σε 13 χώρες δείχνει ότι το 54% των Ελλήνων συνδέει την ελληνικότητα με την Ορθοδοξία. Ακολουθούν οι Πολωνοί με 34% (για τον Ρωμαιοκαθολικισμό).

Ο μέσος όρος της δημοσκόπησης είναι 15%. Με βάση τις ηλικιακές ομάδες, το 39% των Ελλήνων 18 έως 34 ετών θεωρεί ότι η Ορθοδοξία είναι βασικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας, ενώ το ποσοστό φτάνει στο 49% στην ομάδα 35-49 ετών και στο 65% για τα άτομα άνω των 50 ετών. Το ίδιο απάντησε το 40% όσων δηλώνουν Αριστεροί.

«Οι Ελληνες θρησκεύουν χωρίς όμως να εκκλησιάζονται τακτικά, όπως φάνηκε σε άλλη σύγχρονη έρευνα. Προσεύχονται ατομικά – ιδιωτικά πιο πολύ παρά δημόσια. Η πίστη τους είναι προσωπική, μυστική, βιωματική κι εμπειρική, μακριά από το δόγμα, το ιερατείο ή τη Γραφή. Περισσότερο “μυστικοί” παρά “θρησκευτικοί” (θρήσκοι ή θρησκόληπτοι) είναι οι Ελληνες ανέκαθεν από την αρχαιότητα κιόλας με τα Μυστήρια αντί για το Ολύμπιο Δωδεκάθεο, με το σωκρατικό “δαιμόνιον” και το αρεοπαγιτικό ανάθημα “τω αγνώστω θεώ”. Η Αθήνα ήταν πόλη “κατείδωλος” (γεμάτη είδωλα) κατά τον Παύλο» ανέφερε, μιλώντας στην «Κ», ο Μάριος Μπέγζος, καθηγητής Συγκριτικής Φιλοσοφίας της Θρησκείας στο Παν. Αθηνών.

Και προσθέτει: «Η σχέση των Ελλήνων με την Ορθοδοξία είναι αμφίσημη, διττή, διπλή κι όχι απλή ούτε απλοϊκή ή αφελής. Εμμένουν στην ορθόδοξη πίστη ως το συνεκτικό στοιχείο, την “κόλλα”, που συνέχει κάθε όμαιμο ομογενή από τη Νέα Φιλαδέλφεια της χώρας μας μέχρι τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ και τη Φιλαδέλφεια της Μικρασίας. Παρόλο που αυτοί οι τρεις Ελληνες (Φιλαδελφείς) δεν ομιλούν την ελληνική καλά ή καθόλου ούτε ανήκουν στο ίδιο κράτος, ωστόσο αρχίζουν και τελειώνουν την ζωή τους τελετουργικά με την Ορθοδοξία στη βάπτιση και στον γάμο ή στην κηδεία και στο μνημόσυνο. Η ελληνική ζωή ιερουργείται ορθόδοξα, το λαϊκό πανηγύρι και η θεία λειτουργία συγχορεύουν, ο αγνός ιδεολόγος της Αριστεράς προκρίνει την πίστη, επικρίνοντας τους φορείς της και τελώντας την κηδεία του εκκλησιαστικά ή τη βάπτιση των παιδιών τού πολιτικού γάμου του. Η στάση του είναι μια κριτική συμπάθεια. Ενστερνίζεται την τελετουργία διαισθητικά (σαν τον Καβάφη “Εις την εκκλησίαν” ή τη “Λαμπρή” του Σολωμού) και ενωτίζεται την πίστη ενστικτωδώς (σαν το “ιερό” του Εμπειρίκου ή τον “επιτάφιο” του Ελύτη). Συνάμα κρίνει το ιερατείο, επικρίνει τη θεοκρατία, αποστρέφεται τον δήθεν ελληνοχριστιανισμό και απολακτίζει κάθε κόμμα με τάχα χριστιανική προσωνυμία. Σαν το κύμα στον γιαλό που έρχεται και πάει, μοιάζει ο Ελληνας μπρος στην Ορθοδοξία».

Από την πλευρά του, ο γ.γ. Θρησκευμάτων Γεώργιος Καλαντζής ερμήνευσε τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης, λέγοντας στην «Κ» ότι «στην Ελλάδα, η σύνδεση της θρησκείας με την εθνική ταυτότητα αφορά δύο γνωστές παραμέτρους.

Η πρώτη είναι ο αναντικατάστατος ρόλος της Ορθοδοξίας στην αυτοσυνειδησία μας, τόσο ως προς τη Δύση (βλέπε το «Χρονικό του Μορέως») όσο και ως προς την Ανατολή (επί τουρκοκρατίας όποιος αρνούνταν την Ορθοδοξία και ασπαζόταν το Ισλάμ έχανε και τη συνείδηση της ρωμιοσύνης του).

Η δεύτερη παράμετρος είναι ότι τη στιγμή του Αγώνα για την ίδρυση του κράτους μας, η Ορθόδοξη Εκκλησία προσέφερε τα πάντα για τη νίκη του Γένους μας.

Η ίδια η γλώσσα μας διασώθηκε χάρη στην Ορθοδοξία και τα λειτουργικά της κείμενα. Αν πρέπει να αναζητήσουμε ένα αδιάψευστο γεγονός που μαρτυρά την αδιάκοπη συνέχεια του Γένους μας, αυτό είναι η γλώσσα μας που δεν έπαψε ποτέ να μιλιέται».

Αλλά ο κ. Καλαντζής προσθέτει: «Ομως, το αίμα τους για την ελευθερία της πατρίδας μας το έχυσαν, όποτε χρειάστηκε, και οι Ελληνες που δεν είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί αλλά ανήκαν σε μια άλλη θρησκευτική κοινότητα ή δεν ανήκαν σε καμία θρησκευτική κοινότητα».

 

Source: Ενα με την εθνική ταυτότητα η Ορθοδοξία 

Αύριο είναι Ψυχοσάββατο..Τι είναι τα Ψυχοσάββατα; Σε τι ωφελούν;

 

Οι προσευχές για τους κεκοιμημένους, τους νεκρούς μας (είτε στη Θεία Λειτουργία, είτε στα μνημόσυνα, είτε στα τρισάγια, είτε στα ψυχοσάββατα) είναι η υψίστη μορφή αγάπης προς τους αδελφούς που δεν είναι πιά μαζί μας.

Τα Ψυχοσάββατα
Μέσα στην ιδιαίτερη μέριμνά της για τους κεκοιμημένους η Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία μας έχει καθορίσει ξεχωριστή ημέρα της εβδομάδος γι’ αυτούς.
Όπως η Κυριακή είναι η ημέρα της Αναστάσεως του Κυρίου, ένα εβδομαδιαίο Πάσχα, έτσι το Σάββατο είναι η ημέρα των κεκοιμημένων, για να τους μνημονεύουμε και να έχουμε κοινωνία μαζί τους. Σε κάθε προσευχή και ιδιαίτερα στις προσευχές του Σαββάτου ο πιστός μνημονεύει τους οικείους, συγγενείς και προσφιλείς, ακόμη και τους εχθρούς του που έφυγαν από τον κόσμο αυτό, αλλά ζητά και τις προσευχές της Εκκλησίας γι’ αυτούς.

Σε ετήσια βάση η Εκκλησία έχει καθορίσει δύο Σάββατα, τα οποία αφιερώνει στους κεκοιμημένους της. Είναι τα μεγάλα Ψυχοσάββατα• το ένα πριν από την Κυριακή της Απόκρεω και το άλλο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής.

Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω έχει το εξής νόημα: Η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, εκείνη τη φοβερή ημέρα κατά την οποία όλοι θα σταθούμε μπροστά στο θρόνο του μεγάλου Κριτή. Γιά το λόγο αυτό με το Μνημόσυνο των κεκοιμημένων ζητούμε από τον Κύριο να γίνει ίλεως και να δείξει τη συμπάθεια και τη μακροθυμία του, όχι μόνο σε μας αλλά και στους προαπελθόντας αδελφούς, και όλους μαζί να μας κατατάξει μεταξύ των υιών της Επουράνιας Βασιλείας Του. Με το δεύτερο Ψυχοσάββατο διατρανώνεται η πίστη μας για την καθολικότητα της Εκκλησίας, της οποίας την ίδρυση και τα γενέθλια (επί γης) γιορτάζουμε κατά την Πεντηκοστή. Μέσα στη μία Εκκλησία περιλαμβάνεται η στρατευομένη εδώ στη γη και η θριαμβεύουσα στους ουρανούς. Κατά τα δύο μεγάλα Ψυχοσάββατα η Εκκλησία μας καλεί σε μία παγκόσμια ανάμνηση «πάντων των απ’ αιώνος κοιμηθέντων ευσεβώς επ’ ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου».

Μνημονεύει:
* Όλους εκείνους που υπέστησαν «άωρον θάνατον», σε ξένη γη και χώρα, σε στεριά και σε θάλασσα.
* Εκείνους που πέθαναν από λοιμική ασθένεια, σε πολέμους, σε παγετούς, σε σεισμούς και θεομηνίες.
* Όσους κάηκαν η χάθηκαν.
* Εκείνους που ήταν φτωχοί και άποροι και δεν φρόντισε κανείς να τους τιμήσει με τις ανάλογες Ακολουθίες και τα Μνημόσυνα.
Ο Θεός δεν περιορίζεται από τόπο και χρόνο. Γι Αυτόν είναι γνωστά και συνεχώς παρόντα όχι μόνο όσα εμείς αντιλαμβανόμαστε στο παρόν, αλλά και τα παρελθόντα και τα μέλλοντα. Το διατυπώνει λυρικότατα μία προσευχή της Ακολουθίας της θείας Μεταλήψεως, που αποδίδεται στον άγιο Ιωάννη Δαμασκηνό η στον άγιο Συμεών τον νέο θεολόγο:
«Επί το βιβλίον δε σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα σοι τυγχάνει».
Ως αιώνιος και πανταχού παρών ο πανάγαθος Κύριός μας Ιησούς Χριστός αγκαλιάζει με τη θεία του πρόνοια το άπειρο σύμπαν και τους ατέρμονες αιώνες. Όλους τους ανθρώπους που έζησαν, ζούν και θα ζήσουν τους νοιάζεται η αγάπη του• «η γαρ αγάπη του Χριστού συνέχει ημάς» (Β’ Κο 5,14).
Με αυτήν την πίστη αναθέτουμε στην αγάπη και στην αγαθότητα του Θεού «εαυτούς και αλλήλους», τους ζωντανούς αλλά και τους κεκοιμημένους μας.

Ας δούμε τι έλεγε για τα μνημόσυνα ο μακαριστός π. Παίσιος (από τον Δ’ τόμο, Οικογενειακή Ζωή,Λόγοι του π.Παισίου, Εκδόσεις Ησυχαστήριο Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος, Σουρωτή, Θεσσαλονίκη).
– Γέροντα, οι υπόδικοι νεκροί (πλην των Αγίων) μπορούν να προσεύχονται;
– Έρχονται σε συναίσθηση και ζητούν βοήθεια, αλλά δεν μπορούν να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Όσοι βρίσκονται στον Άδη μόνο ένα πράγμα θα ήθελαν από τον Χριστό:να ζήσουν πέντε λεπτά για να μετανοήσουν. Εμείς που ζούμε, έχουμε περιθώρια μετανοίας, ενώ οι καημένοι οι κεκοιμημένοι δεν μπορούν πιά μόνοι τους να καλυτερεύσουν την θέση τους, αλλά περιμένουν από εμάς βοήθεια. Γι’ αυτό έχουμε χρέος να τους βοηθούμε με την προσευχή μας.
Γιατί, τι να τους κάνει ο Θεός; Σαν ένα παιδί που απομακρύνεται από τον πατέρα του, σπαταλάει όλη την περιουσία του και από πάνω βρίζει και τον πατέρα του. Ε, τι να το κάνει αυτό ο πατέρας του; Οι άλλοι όμως οι υπόδικοι, που έχουν λίγο φιλότιμο, αισθάνονται την ενοχή τους, μετανοούν και υποφέρουν για τις αμαρτίες. Ζητούν να βοηθηθούν και βοηθιούνται θετικά με τις προσευχές των πιστών. Τούς δίνει δηλαδή ο Θεός μία ευκαιρία, τώρα που είναι υπόδικοι, να βοηθηθούν μέχρι να γίνει η Δευτέρα Παρουσία. Καί όπως σε αυτή τη ζωή, αν κάποιος είναι φίλος με τον βασιλιά, μπορεί να μεσοαλαβήσει και να βοηθήσει έναν υπόδικο, έτσι κι αν είναι κανείς φίλος με τον Θεό, μπορεί να μεσολαβήσει στο Θεό με την προσευχή του και να μεταφέρει τους υπόδικους από την μία φυλακή σε άλλη καλύτερη, από το ένα κρατητήριο σε ένα άλλο καλύτερο. Η ακόμα μπορεί να τους μεταφέρει και σε ένα δωμάτιο η σε διαμέρισμα.

Όπως ανακουφίζουμε τους φυλακισμένους με αναψυκτικά κλπ που τους πηγαίνουμε, έτσι και τους νεκρούς τους ανακουφίζουμε με τις προσευχές και τις ελεημοσύνες που κάνουμε για τη ψυχή τους.Οι προσευχές των ζώντων για τους κεκοιμημένους και τα μνημόσυνα είναι η τελευταία ευκαιρία που δίνει ο Θεός στους κεκοιμημένους να βοηθηθούν,μέχρι να γίνει η τελική Κρίση.Μετά την δίκη δεν θα υπάρχει δυνατότητα να βοηθηθούν….

Γι’ αυτό και η Εκκλησία μας έχει τα κόλλυβα, τα μνημόσυνα. Τα μνημόσυνα είναι ο καλύτερος δικηγόρος για τις ψυχές των κεκοιμημένων. Έχουν τη δυνατότητα και από την κόλαση να βγάλουν τη ψυχή. Κι εσείς σε κάθε Θεία Λειτουργία να διαβάζετε κόλλυβα για τους κεκοιμημένους. Έχει νόημα το σιτάρι: Σπείρετε εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία (Α’ Κορινθ, κεφ 15, εδ 42) (δηλαδή συμβολίζει το θάνατο και την ανάσταση του ανθρώπου), λέει η Γραφή.

Source: Σήμερα το πρώτο Ψυχοσάββατο..Τι είναι τα Ψυχοσάββατα; Σε τι ωφελούν;

 Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι

Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι

Ως γενέτειρα πόλη του Μεγάλου Κωνσταντίνου αναφέρεται τόσο η Ταρσός της Κιλικίας όσο και το Δρέπανο της Βιθυνίας. Ωστόσο η άποψη που επικρατεί φέρει τον Μέγα Κωνσταντίνο να έχει γεννηθεί στη Ναϊσό της Άνω Μοισίας (σημερινή Νις της Σερβίας). Το ακριβές έτος της γεννήσεώς του δεν είναι γνωστό, θεωρείται όμως ότι γεννήθηκε μεταξύ των ετών 272-288 μ.Χ.

Πατέρας του ήταν ο Κωνστάντιος, που λόγω της χλωμότητος του προσώπου του ονομάσθηκε Χλωρός, και ήταν συγγενής του αυτοκράτορα Κλαυδίου. Μητέρα του ήταν η Αγία Ελένη, θυγατέρα ενός πανδοχέως από το Δρέπανο της Βιθυνίας.

Το 305 μ.Χ. ο Κωνσταντίνος ευρίσκεται στην αυλή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού στη Νικομήδεια με το αξίωμα του χιλίαρχου. Το ίδιο έτος οι δύο Αύγουστοι, Διοκλητιανός και Μαξιμιανός, παραιτούνται από τα αξιώματά τους και αποσύρονται. στο ύπατο αξίωμα του Αυγούστου προάγονται ο Κωνστάντιος ο Χλωρός στη Δύση και ο Γαλέριος στην Ανατολή. Ο Κωνστάντιος ο Χλωρός πέθανε στις 25 Ιουλίου 306 μ.Χ. και ο στρατός ανακήρυξε Αύγουστο τον Μέγα Κωνσταντίνο, κάτι όμως που δεν αποδέχθηκε ο Γαλέριος. Μετά από μια σειρά διαφόρων ιστορικών γεγονότων ο Μέγας Κωνσταντίνος συγκρούεται με τον Μαξέντιο, υιό του Μαξιμιανού, ο οποίος πλεονεκτούσε στρατηγικά, επειδή διέθετε τετραπλάσιο στράτευμα και ο στρατός του Κωνσταντίνου ήταν ήδη καταπονημένος.

Από την πλευρά του ο Μέγας Κωνσταντίνος είχε κάθε λόγο να αισθάνεται συγκρατημένος. δεν είχε καμία άλλη επιλογή εκτός από την επίκληση της δυνάμεως του Θεού. Ήθελε να προσευχηθεί, να ζητήσει βοήθεια, αλλά καθώς διηγείται ο ιστορικός Ευσέβιος, δεν ήξερε σε ποιόν Θεό να απευθυνθεί. Τότε έφερε νοερά στη σκέψη του όλους αυτούς που μαζί τους συνδιοικούσε την αυτοκρατορία. Όλοι τους, εκτός από τον πατέρα του, πίστευαν σε πολλούς θεούς και όλοι τους είχαν τραγικό τέλος. Άρχισε, λοιπόν, να προσεύχεται στον Θεό, υψώνοντας το δεξί του χέρι και ικετεύοντάς Τον να του αποκαλυφθεί. Ενώ προσευχόταν, διαγράφεται στον ουρανό μία πρωτόγνωρη θεοσημία. Περί τις μεσημβρινές ώρες του ηλίου, κατά το δειλινό δηλαδή, είδε στον ουρανό το τρόπαιο του Σταυρού, που έγραφε «τούτῳ νίκα». Και ενώ προσπαθούσε να κατανοήσει τη σημασία αυτού του μυστηριακού θεάματος, τον κατέλαβε η νύχτα. Τότε εμφανίζεται ο Κύριος στον ύπνο του μαζί με το σύμβολο του Σταυρού και τον προέτρεψε να κατασκευάσει απομίμηση αυτού και να το χρησιμοποιεί ως φυλακτήριο πιο πολέμους.

Έχοντας ως σημαία του το Χριστιανικό λάβαρο, αρχίζει να προελαύνει προς την Ρώμη εκμηδενίζοντας κάθε αντίσταση.

Όταν φθάνει στη Ρώμη ενδιαφέρεται για τους Χριστιανούς της πόλεως. Όμως το ενδιαφέρον του δεν περιορίζεται μόνο σε αυτούς. Πολύ σύντομα πληροφορείται για την πενιχρή κατάσταση της Εκκλησίας της Αφρικής και ενισχύει από το δημόσιο ταμείο τα έργα διακονίας αυτής.

Το Φεβρουάριο του 313 μ.Χ., στα Μεδιόλανα, όπου γίνεται ο γάμος του Λικινίου με την Κωνσταντία, αδελφή του Μεγάλου Κωνσταντίνου, επέρχεται μια ιστορική συμφωνία μεταξύ των δύο ανδρών που καθιερώνει την αρχή της ανεξιθρησκείας.

Τα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει ο Μέγας Κωνσταντίνος ήσαν πολλά. Η αιρετική διδασκαλία του Αρείου, πρεσβυτέρου της Αλεξανδρινής Εκκλησίας, ήλθε να ταράξει την ενότητα της Εκκλησίας. Η διδασκαλία αυτή, που ονομάσθηκε αρειανισμός, κατέλυε ουσιαστικά το δόγμα της Τριαδικότητας του Θεού.

Μόλις ο Μέγας Κωνσταντίνος πληροφορήθηκε τα όσα θλιβερά συνέβαιναν στην Αλεξάνδρεια, απέστειλε με τον πνευματικό του σύμβουλο Όσιο, Επίσκοπο Κορδούης της Ισπανίας, επιστολή στον Επίσκοπο Αλεξανδρείας Αλέξανδρο (313 – 328 μ.Χ.) και τον Άρειο. Η προσπάθεια επιλύσεως του θέματος δεν ευδοκίμησε. Έτσι αποφασίσθηκε η σύγκλιση της Α’ Οικουμενικής Συνόδου στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ.

Η περιγραφή της εναρκτήριας τελετής από τον ιστορικό Ευσέβιο είναι ομολογουμένως ενδιαφέρουσα. στο μεσαίο οίκο των ανακτόρων είχαν προσέλθει όλοι οι σύνεδροι. Επικρατούσε απόλυτη σιγή και όλοι περίμεναν την είσοδο του αυτοκράτορα, τον οποίο οι περισσότεροι θα έβλεπαν για πρώτη φορά. Ο Κωνσταντίνος εισήλθε ταπεινά, με σεμνότητα και πραότητα. στην ομιλία του προς τη Σύνοδο χαρακτηρίζει τις ενδοεκκλησιαστικές συγκρούσεις ως το μεγαλύτερο δεινό και από τους πολέμους. Ο λόγος του υπήρξε ευθύς και σαφής. Δεν ήθελε να ασχοληθεί παρά μονάχα με θέματα που αφορούσαν στην ορθοτόμηση της πίστεως. Η κρίσιμη φράση του, «περὶ τῆς πίστεως σπουδάσωμεν», διασώζεται σχεδόν από όλους τους ιστορικούς συγγραφείς.

Μετά το πέρας των εργασιών της Συνόδου ο αυτοκράτορας ανέλαβε πρωτοβουλίες για την εδραίωση των αποφάσεών της. Απέστειλε εγκύκλιο επιστολή προς την Εκκλησία της Αιγύπτου, Λιβύης, Πενταπόλεως, Αλεξανδρείας, στην οποία γνωστοποιεί τις αποφάσεις της Συνόδου. Ο ίδιος γνωστοποιεί προς όλη την επικράτεια της αυτοκρατορίας την καταδίκη του Αρείου και απαγορεύει την απόκτηση και την απόκρυψη των συγγραμμάτων του. Η εντυπωσιακή του όμως ενέργεια είναι η επιστολή του προς τον Άρειο. Επιτιμά τον αιρεσιάρχη και τον καταδικάζει με αυστηρότητα για τις κακοδοξίες του.

Όμως περί τα τέλη του 327 μ.Χ. ο Μέγας Κωνσταντίνος καλεί τον Άρειο στα ανάκτορα. Ο αιρεσιάρχης φυσικά δεν χάνει την ευκαιρία και υποβάλλει μία ομολογία γεμάτη από έντεχνες θεολογικές ανακρίβειες, πείθοντας μάλιστα τον Μέγα Κωνσταντίνο ότι αυτή δεν διαφέρει ουσιαστικά από όσα είχε αποφασίσει η Α’ Οικουμενική Σύνοδος. Τελικά ο αυτοκράτορας συγκαλεί νέα Σύνοδο, το Νοέμβριο του 327 μ.Χ., η οποία ανακαλεί τον Άρειο από την εξορία και αποκαθιστά τους εξόριστους Επισκόπους Νικομηδείας Ευσέβιο και Νικαίας Θεόγνιο. Η ανάκληση του Αρείου και η αποκατάσταση των περί αυτών πυροδότησε νέες έριδες πιο κόλπους της Εκκλησίας. Ο Επίσκοπος Αλεξανδρείας Αλέξανδρος και στην συνέχεια ο διάδοχός του Μέγας Αθανάσιος αρνούνται να δεχθούν τον Άρειο στην Αλεξάνδρεια. Ο Μέγας Κωνσταντίνος απειλεί με καθαίρεση τον Μέγα Αθανάσιο, ενώ σε Σύνοδο που συνήλθε στην Αντιόχεια το 330 μ.Χ. καθαιρείται και εξορίζεται από τους αιρετικούς ο Άγιος Ευστάθιος, Επίσκοπος Αντιοχείας (τιμάται 21 Φεβρουαρίου). Η Σύνοδος της Τύρου της Συρίας, που συνήλθε το 335 μ.Χ., καταδικάζει ερήμην με την ποινή της καθαιρέσεως τον Μέγα Αθανάσιο, ο οποίος φεύγει, για να συναντήσει τον Μέγα Κωνσταντίνο.

Είναι γεγονός πως ο Μέγας Κωνσταντίνος δεν έδειξε να αποδέχεται το αίτημα του Μεγάλου Αθανασίου για ακρόαση. Πείσθηκε όμως να τον ακούσει, όταν ο Μέγας Αθανάσιος του απηύθυνε την ρήση: «Δικάσει Κύριος ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ σοῦ». Ο Μέγας Κωνσταντίνος κατενόησε την κατάφωρη αδικία και τις άθλιες μεθοδεύσεις σε βάρος του Μεγάλου Αθανασίου και έκανε δεκτό το αίτημά του νά προσκληθούν όλοι οι συνοδικοί της Τύρου και η διαδικασία να λάβει χώρα ενώπιόν του.

Ο Ευσέβιος Νικομηδείας αγνόησε την αυτοκρατορική εντολή. Πήρε μόνο ελάχιστους από τους συνοδικούς και εμφανίσθηκε στον αυτοκράτορα. Ξέχασε όλες τις υπόλοιπες κατηγορίες και για πρώτη φορά έθεσε το θέμα της δήθεν παρακωλύσεως της αποστολής σιταριού προς την Βασιλεύουσα. Ο αυτοκράτορας εξοργίζεται και εξορίζει τον Μέγα Αθανάσιο στα Τρέβιρα της Γαλλίας. Παρά ταύτα δεν επικυρώνει την απόφαση της Συνόδου της Τύρου για καθαίρεση και ούτε διατάσσει την αναπλήρωση του επισκοπικού θρόνου της Αλεξάνδρειας.

Η τελευταία περίοδος της ζωής του Μεγάλου Κωνσταντίνου είναι αυτή που τον καταξιώνει στην εκκλησιαστική συνείδηση και τον οδηγεί στο απόγειο της πνευματικής του πορείας. Ο Άγιος, κατά τον Απρίλιο του 337 μ.Χ., αισθάνεται τα πρώτα σοβαρά συμπτώματα κάποιας ασθένειας. Οι πηγές μάς πληροφορούν πως ο Μέγας Κωνσταντίνος κατέφυγε σε ιαματικά λουτρά. Βλέποντας όμως την υγεία του να επιδεινώνεται θεώρησε σκόπιμο να μεταβεί στην πόλη Ελενόπολη της Βιθυνίας, που είχε ονομασθεί έτσι λόγω της Αγίας μητέρας του. Εκεί παρέμεινε στο ναό των Μαρτύρων, όπου ανέπεμπε ικετήριες ευχές και λιτανείες προς τον Θεό. Ο Μέγας Κωνσταντίνος αντιλαμβάνεται πως η επίγεια ζωή του πλησιάζει στο τέλος της. Η μνήμη του θανάτου καλλιεργείται στην καρδιά του και τον οδηγεί στο μυστήριο της μετάνοιας και του βαπτίσματος. Μετά από αυτά καταφεύγει σε κάποιο προάστιο της Νικομήδειας, συγκαλεί τους Επισκόπους και τους απευθύνει τον εξής λόγο: «Αυτός ήταν ο καιρός που προσδοκούσα από παλιά και διψούσα και ευχόμουν να καταξιωθώ της εν Θεώ σωτηρίας. Ήλθε η ώρα να απολαύσουμε και εμείς την αθανατοποιό σφραγίδα, ήλθε η ώρα να συμμετάσχουμε στο σωτήριο σφράγισμα, πράγμα που κάποτε επιθυμούσα να κάνω στα ρείθρα του Ιορδάνου, στα οποία, όπως παραδίδεται, ο Σωτήρας μας έλαβε το βάπτισμα εις ημέτερον τύπον. Ο Θεός όμως, που γνωρίζει το συμφέρον, μας αξιώνει να λάβουμε το βάπτισμα εδώ. Ας μην υπάρχει λοιπόν καμία αμφιβολία. Γιατί και εάν ακόμη είναι θέλημα του Κυρίου της ζωής και του θανάτου να συνεχισθεί η επίγεια ζωή μας και να συνυπάρχω με το λαό του Θεού, θα πλαισιώσω τη ζωή μου με όλους εκείνους τους κανόνες που αρμόζουν στον Θεό».

Μετά το βάπτισμα ο Άγιος Κωνσταντίνος δεν ξαναφόρεσε τον αυτοκρατορικό χιτώνα, αλλά παρέμεινε ενδεδυμένος με το λευκό ένδυμα του βαπτίσματος, μέχρι την ημέρα της κοιμήσεώς του το 337 μ.Χ. Ήταν η ημέρα εορτασμού της Πεντηκοστής, γράφει ο ιστορικός Ευσέβιος.

Είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος με τον οποίο περιγράφει ο Ευσέβιος τα γεγονότα, τα οποία ακολούθησαν την κοίμηση του Αγίου. Όλοι οι σωματοφύλακες του αυτοκράτορα, αφού έσχισαν τα ρούχα τους και έπεσαν στο έδαφος, έκλαιγαν και φώναζαν δυνατά, σαν να μην έχαναν το βασιλέα τους, αλλά τον πατέρα τους. Οι ταξίαρχοι και οι λοχαγοί έκλαιγαν τον ευεργέτη τους. Οι δήμοι ήσαν λυπημένοι και κάθε κάτοικος της Κωνσταντινουπόλεως πενθούσε, σαν να έχανε το κοινό αγαθό.

Αφού οι στρατιωτικοί τοποθέτησαν το σκήνωμα του Αγίου σε χρυσή λάρνακα, το μετέφεραν στην Κωνσταντινούπολη και το εναπέθεσαν σε βάθρο στον βασιλικό οίκο. Το ιερό λείψανό του ενταφιάσθηκε στο ναό των Αγίων Αποστόλων.

Δίκαια η ιστορία τον ονόμασε Μέγα και η Εκκλησία Ισαπόστολο.

Σημείωση: Σύμφωνα με άλλες πηγές, ο Άγιος Κωνσταντίνος κατηχήθηκε και βαπτίστηκε από τον Άγιο Σιλβέστρο, Πάπα Ρώμης (βλέπε 2 Ιανουαρίου). Διαβάστεεδώ την πολύ ωραία ανάλυση του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη σχετικά με το θέμα αυτό.

Η Αγία Ελένη γεννήθηκε στο Δρέπανο της Βιθυνίας της Μικράς Ασίας περί το 247 μ.Χ. Φαίνεται ότι ήταν ταπεινής καταγωγής. στην ιστοριογραφία υπάρχει σχετική διχογνωμία ως προς το αν η μητέρα του Αγίου Κωνσταντίνου υπήρξε σύζυγος ή νόμιμη παλλακίδα του Κωνσταντίου του Χλωρού.

Μεταξύ των ετών 272 – 288 μ.Χ. γέννησε στη Ναϊσό της Μοισίας τον Κωνσταντίνο. Όταν, πέντε έτη αργότερα, ο Κωνσταντίνος Χλωρός έγινε Καίσαρας από τον Διοκλητιανό, αναγκάσθηκε να την απομακρύνει, για να συζευχθεί τη Θεοδώρα, θετή κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, και να έχει έτσι το συγγενικό εκείνο δεσμό, ο οποίος θα εξασφάλιζε τη στερεότητα του Διοκλητιανού τετραρχικού συστήματος. Παρά το γεγονός αυτό ο Μέγας Κωνσταντίνος τιμούσε ιδιαίτερα τη μητέρα του. Της απένειμε τον τίτλο της αυγούστης, έθεσε τη μορφή της επί νομισμάτων και έδωσε το όνομά της σε μία πόλη της Βιθυνίας.

Η Αγία έδειξε την ευσέβειά της με πολλές ευεργεσίες και την ανοικοδόμηση νέων Εκκλησιών στη Ρώμη (Τιμίου Σταυρού), στην Κωνσταντινούπολη (Αγίων Αποστόλων), στη Βηθλεέμ (βασιλική της Γεννήσεως) και επί του Όρους των Ελαιών (βασιλική της Γεθσημανή). Η Αγία Ελένη πήγε το 326 μ.Χ. στην Ιερουσαλήμ, όπου «μὲ μέγαν κόπον καὶ πολλὴν ἔξοδον καὶ φοβερίσματα ηὗρεν τὸν τίμιον σταυρὸν καὶ τοὺς ἄλλους δύο σταυροὺς τῶν ληστῶν», όπως γράφει ο Κύπριος Χρονογράφος Λεόντιος Μαχαιράς. Επιστρέφοντας στην Κωνσταντινούπολη, ένα χρόνο μετά την εύρεση του Τιμίου Σταυρού του Κυρίου, η Αγία Ελένη πέρασε και από την Κύπρο.

Η Αγία Ελένη κοιμήθηκε με ειρήνη μάλλον το 327 μ.Χ. σε ηλικία ογδόντα ετών. Ο ιστορικός Ευσέβιος γράφει ότι η Αγία προαισθάνθηκε το θάνατό της και με διαθήκη άφησε την περιουσία της στον υιό της και τους εγγονούς της.

Όπως ήταν φυσικό ο υιός της μετέφερε το τίμιο λείψανό της στην Κωνσταντινούπολη και την ενταφίασε στο ναό των Αγίων Αποστόλων.

Η Σύναξη αυτών ετελείτο στη Μεγάλη Εκκλησία, στο ναό των Αγίων Αποστόλων και στον ιερό ναό αυτών στην κινστέρνα του Βώνου.

Οι Βυζαντινοί τιμούσαν ιδιαίτερα τον Μέγα Κωνσταντίνο και την Αγία Ελένη. Απόδειξη τούτου αποτελεί το γεγονός ότι κατά το Μεσαίωνα ήταν πολύ δημοφιλής στους Βυζαντινούς η απεικόνιση του πρώτου Χριστιανού βασιλέως με τη μητέρα του, που κρατούσαν στο μέσον Σταυρό. Η παράδοση αυτή διατηρείται μέχρι και σήμερα με τα κωνσταντινάτα.

Source: Ορθόδοξος Συναξαριστής :: Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι

Επισκεφθείτε εικονικά τον Πανάγιο Τάφο στα Ιεροσόλυμα από τον υπολογιστή σας.

Ο Πανάγιος Τάφος είναι το Ιερότερο, το αρχαιότερο, το σπουδαιότερο, το μεγαλοπρεπέστερο και το πιο ένδοξο μνημείο της χριστιανικής πίστης.

Βρίσκεται στο κέντρο της Ιερουσαλήμ στην παλιά πόλη. Είναι χτισμένος στο λόφο του Γολγοθά εκεί όπου σύμφωνα με τις Γραφές έγινε η Σταύρωση, η Ταφή και η Ανάσταση του Χριστού.

Με την τεχνολογία του σήμερα μπορούμε να επισκεφθούμε αυτόν τον Άγιο Τόπο, μέσω του υπολογιστή μας, βλέποντάς τον σε τρισδιάστατη μορφή…

Source: Επισκεφθείτε εικονικά τον Πανάγιο Τάφο στα Ιεροσόλυμα από τον υπολογιστή σας 

marathon addict uk

The Highs and Lows of a Marathon Addict

Υπέρβαση

Όλη η αλήθεια για το τι μπορεί να καταφέρει ο άνθρωπος

Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Εκπαίδευση στη χρήση αρχαίας, μεσαιωνικής και αναγεννησιακής σπαθασκίας, καθώς και εκπαίδευση στο μοντέρνο άθλημα της ξιφασκίας.

Βιβλιαράκι

Η προσωπική μου βιβλιοθήκη

OSINT

Mister X - Experienced in OSINT and military analysis. Authors of Spanish weaponry in Yemen. También en español.

MyDistanceLog

Έμψυχον και αεικίνητον

HelMilBooks

Hellenic Military Books

Panos Maltezos Blog

Μια διαδρομή ζωής

Olympic Solution

Η λύση στη κρίση

Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

Εκμάθηση γλωσσών στον χώρο σας

Πόντος και Αριστερά

....... 'μώ τον νόμο σ' !

Συμβουλές Μάρκετινγκ

Αναπτύξτε έξυπνα την επιχείρησή σας

Feltor's Blog

Ανθολογία ιδεών, κειμένων και ενημέρωση

ΜΕΤΩΠΟ ΟΧΙ

Μέτωπο ενάντια στη διαφθορά, για την ουσιαστική αλλαγή του πολιτικού και πολιτιστικού σκηνικού

%d bloggers like this: